ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: ΛΕΥΚΕΣ ΝΥΧΤΕΣ ΕΝΟΣ ΚΛΟΟΥΝ

 

ΛΕΥΚΕΣ ΝΥΧΤΕΣ ΕΝΟΣ ΚΛΟΟΥΝ

του Βασίλη Κατσικονούρη

βασισμένο στη νουβέλα ΛΕΥΚΕΣ ΝΥΧΤΕΣ του Φίοντορ Ντοστογιέφσκι

Σκηνοθεσία, πρωτότυπη μουσική και συμμετοχή σε βίντεο:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΟΥΓΑΝΕΛΗΣ

 

ΕΡΜΗΝΕΥΟΥΝ ΟΙ:

Γιάννης Στεφόπουλος, Μαρία Παπαλάμπρου

Συμμετέχει ο: Ευθύμης Γεωργόπουλος

 

Αναλύει η Μαρίνα Αποστόλου την παράσταση της Τρίτης 3 Νοεμβρίου 2026 (στις 9.00 μ.μ.) στο θ. ΜΑΒΙΛΗ, Δορυλαίου 10-12 πλ. Μαβίλη

«Γιατί είναι τόσο εύθραυστη η ευτυχία των ανθρώπων; Μια απόφαση είναι κι αυτό… Αποφασίζω να είμαι ευτυχισμένη μαζί σας τώρα…»

 

Αγία Πετρούπολη του πριν, του σήμερα, του πάντα. Έρημη πόλη, κόσμος που εγκαταλείπει τον αστικό ιστό για την εξοχή αφήνοντας πίσω του τους μοναχικούς, τους ονειροπόλους, όσους αφέθηκαν, όσους δεν χώρεσαν σε μια ομάδα, όσους δεν έχουν φίλους και ζουν μόνο με τη φαντασία τους και την προσμονή τους. Ο Βασίλης Κατσικονούρης, ο γνωστός και καταξιωμένος συγγραφέας σπουδαίων νεοελληνικών έργων (Το γάλα, Το μπουφάν της Χάρλεϊ, Τσιτάχ. Η ερημιά του τερματοφύλακα κ.α.), έρχεται αυτή τη φορά να μας προσφέρει δραματουργικά κάτι διαχρονικό, κλασικό και διαφορετικό συνάμα. Διατηρώντας τον πυρήνα και τις κύριες γραμμές της νουβέλας του Φίοντορ Ντοστογιέφσκι με τίτλο Λευκές νύχτες, συγγράφει μια δική του εκδοχή για να μιλήσει με τρόπο τρυφερό, βαθιά ανθρώπινο, σχεδόν ιδεαλιστικό για τα χρόνια ζητήματα της μοναξιάς, της απόρριψης, της ελπίδας που συντηρεί το όνειρο, της διαρκούς αναζήτησης που συχνά δεν τελεσφορεί, του δοτικού ανθρώπου που ευρίσκεται σε μια μόνιμη κατάσταση άμυνας και αυτο-επίκρισης αλλά και ετοιμότητας για κατανόηση και αυταπάρνηση˙ Και παράλληλα, του ανθρώπου που επιζητά την επιβεβαίωση και τη συναισθηματική κάλυψη όντας κατ’ ουσίαν ασταθής και ελαφρώς αγνώμων.

Ένας κλόουν, εγκαταλελειμμένος από το τσίρκο όπου εργαζόταν, συναντά τυχαία μια ρομαντική γυναίκα στην άδεια από κόσμο Αγία Πετρούπολη. Νιώθει σαν να είναι ακριβώς εκείνη που περίμενε ίσως και χρόνια να συναντήσει και ενώ συνάπτει μαζί της μια άτυπη συμφωνία περί περιορισμού της γνωριμίας τους σε επίπεδο φιλίας και μόνο, αυτό δεν αποφαίνεται εφικτό στην πράξη. Η κατάληξη της γλυκιάς τους ιστορίας, διάρκειας τεσσάρων συν μία νυκτών, είναι το λιγότερο συγκινητική, αν όχι δραματική και απογοητευτική, για τον φτωχό κλόουν.

Ο Φίοντορ και η Νάστενκα, ο κλόουν και η λεπτεπίλεπτη γυναίκα αντίστοιχα, δεν ανταμώνουν τυχαία. Σμίγουν, θαρρεί κανείς, διότι πρέπει να πραγματοποιηθεί αυτή η συνάντηση, για να συνειδητοποιήσει ο καθένας τους την αλήθεια και να εντοπίσει τη θέση του και τον χώρο του μέσα σε αυτή. Στα πέντε βράδια που ξοδεύουν μαζί, τις λευκές νύχτες, τις τόσο φωτεινές, ικανές να φωτίσουν και τις μέρες που ακολουθούν… θα ανταλλάξουν τις απόψεις τους για την αγάπη, τη φαντασία που αγγίζει τα όρια της φαντασιοπληξίας, τη στέρηση, τη μοναχικότητα, τη χρεία του κάθε ανθρώπου να του δοθεί «ένα οικόπεδο για να χτίσει» εκεί πάνω την ευτυχία του. Δεν πρόκειται απλά για ένα έργο μελό, δακρύβρεχτο, λυπητερό. Οι δύο ήρωες του Ρώσου συγγραφέα και εν προκειμένω του Κατσικονούρη καταδεικνύουν την πραγματική ζωή μέσα από τα παλ, απαλά χρώματα του λόγου, μέσα από λέξεις παραμυθένιες σχεδόν, μέσα από οράματα που στο τέλος λαμβάνουν το σχήμα της πεζότητας και της αποδοχής αυτής.

Ο χαρακτήρας του Κατσικονούρη μεταμορφώνεται σε κλόουν που τον εγκαταλείπουν οι συνεργάτες του. Έτσι, ενισχύεται η μοναχικότητα, η ερημία, η γραφικότητα, η ανάγκη για επαφή και επικοινωνία. Ο κλόουν είναι ένας πολύ ιδιαίτερος διασκεδαστής: κωμικός μα και τρομακτικός ταυτόχρονα, αστείος μα και αποκρουστικός. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, κάνει τη Νάστενκα να γελά αλλά και απωθεί με την κατακόκκινη μύτη του τον ενοχλητικό μέθυσο που την τρομάζει στον δρόμο. Μπορεί και πετυχαίνει ταχυδακτυλουργικά κόλπα, να γίνεται εντυπωσιακός και να «γεννάει» ένα τριαντάφυλλο – δώρο για την καλή του αλλά και να ξεσπά σε κλαυσίγελο όταν διαπιστώνει ότι δεν είναι «εκείνος» που κάνει την καρδιά της αγαπημένης γυναίκας να σκιρτά. Διαθέτει χιούμορ, αυτοσαρκάζεται, προκαλώντας τις απαραίτητες ρωγμές στη μελαγχολία του ανεκπλήρωτου, της επιθυμίας που ναυαγεί χωρίς να μετουσιώνεται ποτέ σε πράξη.

Η Νάστενκα πάλι, που θέτει τα όρια της σχέσης τους στην κόκκινη γραμμή της φιλίας, φλερτάρει διαρκώς με τον Φίοντορ ακόμα και τις ώρες που του εξομολογείται τον έρωτά της για κάποιον άλλον, εντελώς διαφορετικό άνδρα. Στοχεύει στο να εξασφαλίσει ένα πρόσωπο, έστω κι αν αυτός είναι ένας χαμένος κλόουν, που θα της παρέχει, όσο καιρό εκείνη επιδιώκει την επανασύνδεσή της με τον αγαπημένο της, μια συναισθηματική θωράκιση και μια εξασφάλιση που θα της γεμίσει το ψυχικό της κενό. Η Νάστενκα δεν έχει εισπράξει αγάπη, υπήρξε ορφανή, καταπιέστηκε από την τυφλή και δεσποτική θεία της, ερωτεύτηκε έναν νέο που την γοήτευσε από την πρώτη στιγμή εισβάλλοντας στο μέχρι εκείνη τη στιγμή μοναχικό και άχρωμο, άοσμο σύμπαν της. Η επιλογή (απόφαση όπως ακούμε πολλές φορές μέσα στο έργο) να μην ακολουθήσει τον Φίοντορ επιβεβαιώνει περίτρανα ότι η ζωή συντίθεται από όνειρα που εξυμνούν το απίθανο αλλά εδράζεται κυρίως σε πραγματιστές και όχι σε ονειροπαρμένους ευγενικούς. Η ζωή προχωράει με ανθρώπους που «έχουν υποθέσεις, ταξιδεύουν, χάνονται, διεκπεραιώνουν», ταπεινώνουν τον άλλον με την αδιαφορία τους αλλά εμπνέουν εμπιστοσύνη με τον πραγματισμό τους και κερδίζουν εν τέλει το ίδιο το παιχνίδι της (ζωής).

Κάτω από τον παγωμένο ουρανό της όμορφης ρωσικής πόλης, οι δύο άνθρωποι που δεν γίνονται ποτέ ζευγάρι θα διαπιστώσουν τόσα σοφά πράγματα: πως ο πιο δυστυχισμένος είναι αυτός που υπήρξε ευτυχισμένος κάποτε, πως η πραγματικότητα πετά ένα ξεροκόμματο ενώ η φαντασία επιτρέπει να ζυμώσεις ένα ζεστό, νόστιμο καρβέλι, πως μια γυναίκα θέλει κάποιον που να την ευσπλαχνίζεται και να την σέβεται, πως όποιος αγαπάει παραβλέπει τις προσβολές, πως ένας κλόουν δεν είναι παρά ένας γελωτοποιός με περιορισμένες δυνατότητες, πως η ζωή έχει τα «πρακτικά» της και κυρίως το πώς θα κερδηθούν τα προς το ζην (ο Φίοντορ θα ζητούσε αύξηση στο τσίρκο, η Νάστενκα θα έραβε και θα παρέδιδε μαθήματα γαλλικών…) και τόσα άλλα βαθυστόχαστα, θλιβερά ίσως, οικεία όμως σε όλους μας στοιχεία της ζήσης.

Η παράσταση διακρίνεται πρωτίστως για την αισθητική της. Τα video art και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπουν τη δημιουργία ενός κόσμου όπου ο Φίοντορ μέσα στη μοναξιά του συνομιλεί ακόμα και με τα κτήρια της πόλης ενώ στη συνέχεια παρακολουθούμε επιπλέον ρόλους, του μέθυσου και της θείας που συμμετέχουν στη δράση. Υπέροχα, ζωντανά χρώματα, κομμάτια που δένουν αρμονικά με τους τρεις ηθοποιούς επί σκηνής.

Ο Γιάννης Στεφόπουλος, που ενσαρκώνει τον κλόουν, θεωρώ ότι δίνει τη μεγαλύτερη από όλους υποκριτική μάχη και τα καταφέρνει εξαίσια. Έχει κατακτήσει τον χαρακτήρα που υποδύεται, έχει μπει μέσα σε αυτόν, αφού έχει συστηθεί μαζί του όπως πρέπει, τον έχει γνωρίσει εκ βαθέων, έχει παλέψει μαζί του στην αρένα της οικειοποίησης του ρόλου. Παίζει πολύ καλά, προκύπτει όπως τον έχει συλλάβει ο Β.Κ. : ανθρώπινος, ανώτερος, μελό ενίοτε, σκεπτόμενος, αλτρουιστής αλλά και αδύναμος, αιθεροβάμων, ξέρει καλά γιατί χάνει στο τέλος.

Μαζί του η Μαρία Παπαλάμπρου, η πορσελάνινη κουκλίτσα που αναζητά τον «συμβουλάτορά» της μέσα στη νύχτα, που εκμυστηρεύεται σε έναν ξένο που μόνο ξένος δεν είναι τελικά τον έρωτά της για τον πρώην νοικάρη της και τον καθιστά αρωγό της στον αγώνα της να τον φέρει πίσω στη ζωή της απαιτώντας να τηρηθεί η παλιά υπόσχεση εκείνου για γάμο και κοινή πορεία. Όλο της το παρουσιαστικό, τα εξαιρετικά ενδύματα που επέλεξε η Δομνίκη Βασιαγεώργη, η φωνή της, τα μακριά καστανά μαλλιά της, τα λεπτά χαρακτηριστικά του προσώπου της ζωγραφίζουν μια Νάστενκα που θέλει να σπάσει την «παραμάνα» της και να δεθεί με τον άντρα που τόσο αγαπάει, αφού όμως πρώτα διατρέξει το στάδιο του υποκατάστατου, αναπληρωματικού, ακατάλληλου όπως φαίνεται έρωτα.

Ο Ευθύμης Γεωργόπουλος συμπληρώνει και πλαισιώνει άρτια τους δύο βασικούς ηθοποιούς παίζοντας τον νοικάρη, τον ευγενή μεν με βιβλία και προσκλήσεις για την όπερα κύριο και κατόπιν σκληρό και αποστασιοποιημένο γόη που εμφανίζεται εκ νέου όταν εκείνος μόνο το αποφασίσει χωρίς να έχει χάσει καθόλου τη σαγήνη του και τη λάμψη του. Και το δικό του ένδυμα πολύ επιτυχές, ντύνει έναν χαρακτήρα διαχρονικά αναγνωρίσιμο.

Μολονότι δεν έχουμε να κάνουμε μια, όπως είθισται να λέμε, εμπορική παράσταση που πιθανόν να μην είναι η πρώτη σκέψη ενός θεατή ανάμεσα στον ωκεανό παραστάσεων της φετινής θεατρικής Αθήνας, εντούτοις αξίζει να της δώσει το κοινό μια ευκαιρία για τους παρακάτω λόγους:

-γιατί είναι πρωτότυπη και καλαίσθητη, διά χειρός Γιάννη Ζουγανέλη, ενός πολυτάλαντου και αειθαλούς καλλιτέχνη που δεν χρειάζεται συστάσεις

-γιατί βασίζεται σε έργο ενός από τους μεγαλύτερους σε παγκόσμια κλίμακα συγγραφείς

-γιατί έχει υπέροχη ροή, είναι τόσο γλυκό και ανθρώπινο

-γιατί το θέατρο Μαβίλη ευρίσκεται σε μια άριστη τοποθεσία, ολοκαίνουργιο το ίδιο και φιλόξενο

-γιατί τα Δευτερότριτα αξίζουν μια ποιοτική θεατρική επιλογή που δεν θα βρει κανείς διαθέσιμη τα Σαββατοκύριακα  

 

 

 

Λοιποί συντελεστές:

Συμμετέχουν σε video art: Γιάννης Μποσταντζόγλου, Μαρίνα Ταβουλάρη,

Γιάννης Ζουγανέλης, Βασίλης Κατσικονούρης

Σύμβουλος Δραματολόγος παράστασης: Γιώργος Βουδικλάρης

Video art & video σχεδιασμός: Παντελής Μάκκας

Σχεδιασμός φωτισμών: Στέβη Κουτσοθανάση

Ενδυματολόγος: Δομνίκη Βασιαγεώργη

Μακιγιάζ φωτογράφησης: Διονυσία Κωνσταντίνου

Α’ Βοηθός Σκηνοθέτη: Τάνια Ρόκκα

Β’ Βοηθός Σκηνοθέτη: Κωνσταντίνος Βαρελίδης

Οργάνωση Παραγωγής: Τάνια Ρόκκα

Φωτογράφηση : Ανδρέας Σιμόπουλος, Άρης Λυχναράς

Παραγωγή: FA Art and Culture και Robin 4 Arts

Teaser: https://www.youtube.com/watch?v=AOpNPsuKe38