ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: ΚΟΚΚΙΝΟ

 

Κόκκινο

του JOHN LOGAN

ΑΠΟΔΟΣΗ – ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΜΟΥΛΗΣ

ΕΡΜΗΝΕΥΟΥΝ ΟΙ:

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΜΟΥΛΗΣ

             &

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

 

Αναλύει η Μαρίνα Αποστόλου την παράσταση της Τετάρτης 28 Οκτωβρίου 2026 (στις 7.00 μ.μ.) στο θ. ΜΟΥΣΟΥΡΗ, Πλατεία Καρύτση 7 - ΑΘΗΝΑ

«-Εμετρήθης, εζυγίσθης και ευρέθης ελλιπής… -Και; Αυτό είναι το πρόβλημά μου; Η έλλειψή μου; -Κάθε άλλο! Η έλλειψή μας είναι ο βατήρας της δημιουργίας μας! (…) Αν έχουμε αυτή την έλλειψη ως κόρη οφθαλμού (…) Μην την περιφέρεις δημόσια… Είναι η μεγαλύτερή μας περιουσία!»

 

Σύνοψη υπόθεσης: Νέα Υόρκη, τέλη δεκαετίας του 1950. Ο Μαρκ Ρόθκο, καταξιωμένος και διάσημος πλέον ζωγράφος, έχει ενοικιάσει έναν χώρο τον οποίο έχει μετατρέψει σε ατελιέ για τη δημιουργία των έργων του. Εν όψει της ετοιμασίας μιας σειράς μεγάλων σε μέγεθος πινάκων, παραγγελία για ένα ακριβό εστιατόριο στον ημιώροφο ενός ουρανοξύστη που κτίζεται, ψάχνει και βρίσκει έναν βοηθό, τον νεαρό Κένεθ, που έχει αποφοιτήσει από σχολή Καλών Τεχνών και χρειάζεται απασχόληση. Οι δυο τους θα μείνουν μαζί δυο χρόνια και θα δομήσουν μια σχέση που δεν καταφέρνει να μείνει αυστηρά οριοθετημένη μέσα από την απροσώπη επαφή εργοδότη – εργαζόμενου, όπως θα ήθελε ο δύστροπος και αγενής Ρόθκο. Κάθε άλλο, ανάμεσά τους υφαίνεται σταθερά και βασανιστικά, με γερά όμως θεμέλια, μια σχέση που κανείς από τους δύο δεν θα μπορούσε να προβλέψει στην αρχή της συνεργασίας τους. Ένας έμπειρος και εγνωσμένου κύρους καλλιτέχνης που προσφέρει εργασία άρα και μέσον βιοπορισμού σε έναν νέο συνάδελφό του καλείται να εισακούσει έτερες απόψεις, απαράδεκτες για τον ίδιο, ιδίως όταν ο βοηθός του ωριμάσει μέσα από τη σύμπραξή τους, εξελιχτεί και δεν θυμίζει σε τίποτα το «βλαμμένο» που ήρθε με το μοναδικό του κοστούμι να βάψει τελάρα και καμβάδες κάποτε. Το καινούργιο προσκρούει με φόρα πάνω στον τοίχο του παλιού χωρίς όμως να συντρίβεται. Μαθαίνει αλλά και διδάσκει και το ίδιο. Και το παλιό, μολονότι βαθιά ριζωμένο, νομίζοντας ότι κατέχει την απόλυτη γνώση, καλείται να μετακινηθεί και να υποχωρήσει. Έχει πράξει το χρέος του εξάλλου και έχει φωτίσει ακόμα και με κλειστές κουρτίνες το νέο που γεννιέται και βλασταίνει δυναμικά.

 

Αναμέτρηση, σύγκρουση, bras de fer, παρτίδα σκάκι, αγώνας μποξ… Δύο άντρες συναντιούνται για να δουλέψουν μαζί πάνω σε μια απαιτητική παραγγελία πινάκων ζωγραφικής που πρόκειται να καλοπληρωθεί. Οι όροι της συνεργασίας είναι αυστηροί: ωράριο καθημερινό 9-5, ανοχή όλων των ιδιοτροπιών του εργοδότη, όχι παρεμβάσεις και έκφραση άποψης του Κένεθ και κυρίως καμιά προσωπική/συναισθηματική εμπλοκή. Επί δύο χρόνια, ο Ρόθκο δεν γνωρίζει ούτε πού κατοικεί ο Κένεθ ούτε καν αν έχει σχέση ή είναι μόνος. Του έχει εξ αρχής ξεκαθαρίσει ότι δεν είναι ο πατέρας του, ούτε ο φίλος του ούτε ο ψυχαναλυτής του: είναι μόνο το αφεντικό του και τίποτα άλλο. Κι όμως! Ο Ρόθκο θα ενσαρκώσει όλους αυτούς τους ρόλους. Προοδευτικά, ο βοηθός θα γίνει συνάδερφος και ο μέγιστος Μαρκ Ρόθκο θα αποσυρθεί από την ενεργό δράση, με τον τραγικότερο μάλιστα τρόπο.

Η παράσταση διαθέτει, θα έλεγε κανείς, μια μεικτή τεχνική: το κομμάτι της αφήγησης από την πλευρά του Κένεθ από την αρχή ως το τέλος, τη βιογραφική πτυχή εφόσον αναφέρεται σε ένα πραγματικό πρόσωπο που έζησε και δημιούργησε στην Αμερική τον περασμένο αιώνα – αγγίζει σχεδόν το θέατρο ντοκουμέντο μιας που κατατίθενται στοιχεία (φωτογραφίες/βίντεο) για τον Μαρκ Ρόθκο και την πορεία του εν συνόλω – διαλογικά κυρίως μέρη με ενδιαφέρουσες, εκρηκτικές ενίοτε τιράντες, καθάριος ρεαλισμός αλλά και διατύπωση φιλοσοφικών απόψεων που έρχονται και αστράφτουν μέσα στο μυαλό των θεατών.

Το πολυβραβευμένο έργο του John Logan κουβεντιάζει διά στόματος των δύο ζωγράφων δεκάδες ακανθώδη θέματα. Δεν περιορίζεται στη ζωγραφική, η ζωγραφική και η ιδιάζουσα προσωπικότητα του Ρόθκο δεν είναι παρά μόνο η αφορμή που θα αποτελέσει την αφετηρία της σκέψης και της συζήτησης, μιας συζήτησης που θα διαρκέσει πάνω από δύο χρόνια και θα είναι κατακόκκινη όπως το έργο του Μαρκ Ρόθκο αλλά και τόσα πράγματα στη ζωή, από απλά και χειροπιαστά όπως τα μήλα μέχρι φανταστικά πρόσωπα όπως ο Άι Βασίλης.

Επιλεκτικά θα αναφέρουμε τις εξής θεματικές:

·   Η ελπίδα από την οποία πρέπει να είμαστε γαντζωμένοι για να μην χαθούμε

·  Η ικανότητα του να θαυμάζουμε για να μπορέσουμε μια μέρα να θαυμαστούμε κι εμείς

·    Το έργο του καλλιτέχνη που έχει ανάγκη το βλέμμα του θεατή/μάρτυρα, ένα βλέμμα που γεννάει τον φόβο εάν δεν διακρίνει τίποτα

·   Η εμπορευματοποίηση της τέχνης και η υποκρισία των καλλιτεχνών όταν λαμβάνουν χρήματα και κατηγορούν το κέρδος μέσα από την τέχνη

·      Η εκκεντρικότητα που ταυτίζεται με την αγένεια και την κακοποίηση

·      Η παγίδα της διασημότητας που αποπροσανατολίζει τον καλλιτέχνη από τον σκοπό του

·      Το μόνιμο πρόβλημα του βιοπορισμού για τον μέσο καλλιτέχνη

·    Η πνιγηρή καθημερινότητα που συνθλίβει τους ανθρώπους και αποσπά/καταστρέφει την καλλιτεχνική δημιουργία

·    Η τέχνη που υπάρχει για να υπενθυμίζει και όχι να λειτουργεί σαν χάπι λήθης για το κοινό που πάσχει από τα προβλήματά του (οι θεατές δεν πρέπει να είναι «λωτοφάγοι», η τέχνη δεν είναι «λωτός»)

·   Τα ελλείμματά μας που είναι ό,τι καλύτερο διαθέτουμε διότι χάρη σε αυτά νιώθουμε την ανάγκη να δημιουργήσουμε, να σκεφθούμε κάτι, να πάμε παραπέρα

·     Το παλιό που αμφισβητεί και υβρίζει το καινούργιο, που δεν αποδέχεται, δεν αγκαλιάζει

·      Η εγωπάθεια, ο εγωκεντρισμός, η αβασάνιστη απόρριψη

·    Η δυσκολία του να καταλάβει κάποιος ένα έργο σαν «τυφλό παιδί που μπαίνει σε χώρο με ξυράφια…»

 

Ο Γιώργος Κιμούλης, για πολλοστή φορά, προσφέρει ένα ρεσιτάλ ερμηνείας ως Μαρκ Ρόθκο. Έμπειρος και ώριμος όσο ποτέ, έχοντας χτίσει σχέση με το κείμενο καθότι το έχει επιλέξει και μεταφράσει με βάση έναν ρόλο που του έρχεται «γάντι», έναν ρόλο που τον πραγματώνει ακόμα και μέσα από την εξωτερική εμφάνιση, εξαιρετικά παρόμοια με εκείνη του διάσημου ζωγράφου. Κάθε ατάκα, κάθε στιγμή του πάνω στη σκηνή είναι μοναδικές και έχουν ειδική βαρύτητα και ξεχωριστή αξία. Ο τρόπος που μεταχειρίζεται τον Κένεθ δεν είναι απλά προσβλητικός: είναι άθλιος, ακραία απαιτητικός, θέλει να επιβληθεί και να χειραγωγήσει. Δεν λείπει φυσικά το χιούμορ, ίδιον του Γιώργου Κιμούλη, όταν το δραματικό κείμενο του το επιτρέπει. Ας θυμηθούμε τη Σπασμένη στάμνα αλλά και τη Συνάντηση, μεγάλες πρόσφατες θεατρικές του επιτυχίες, τις οποίες σκηνοθετούσε επίσης. Ο Ρόθκο είναι σκληρός αλλά ξέρει και να αυτοσαρκάζεται ενίοτε. Εντυπωσιακά άνετος επί σκηνής, με υψηλή αυτοπεποίθηση, ο Γ.Κ. δείχνει να μην φοβάται καθόλου το θεριό του Μαρκ Ρόθκο.

Ο Δημήτρης Γκοτσόπουλος, συνεργάτης πλέον του Κιμούλη (τους είχαμε δει μαζί το περασμένο καλοκαίρι στον Φιλοκτήτη του Σοφοκλή που σημείωσε μεγάλη επιτυχία), υποδύεται τον εκκολαπτόμενο ζωγράφο που φέρει σοβαρά παιδικά τραύματα κι όμως είναι παρών, ανθεκτικός και με μια προσωπικότητα που προετοιμάζεται να ανατείλει. Ο Κένεθ έχει χάσει νωρίς τον πατέρα του, δεν δείχνει να έχει φίλους και σίγουρα δεν μπορεί να έχει τα χρήματα για μια πιο κοινωνική ζωή. Έτσι, το ατελιέ του μεγάλου ζωγράφου και ο τελευταίος γίνονται όλος του ο κόσμος για ένα διάστημα. Το δέσιμό του με τον Γ.Κ. είναι ιδανικό, ταιριάζουν πολύ καλλιτεχνικά, και σε καμιά περίπτωση δεν νιώθει ο θεατής τον Δ.Γ. ως «λιγότερο» σε σχέση με τον Κιμούλη. Δεν φείδεται υποκριτικού αναστήματος, κάθε άλλο, θαρρείς πως συνιστούν οι δυο τους ένα υπέροχο θεατρικό δίδυμο. Σε κάποια φάση μάλιστα, ο Δ.Γ. όταν πρέπει ως Κένεθ να σπάσει πλέον τα δεσμά του και να κραυγάσει όσα έχει να πει, δίνει το 1000% του εαυτού του, εκπέμπει πάθος και πλήρη αφοσίωση στον ρόλο του.

Η σκηνοθεσία του Κιμούλη είναι άριστη, νομίζει κανείς πως όντως ευρισκόμαστε εκείνη την εποχή στις Η.Π.Α. στο σκοτεινό ατελιέ του Ρόθκο, όλες οι σκηνές είναι προσεγμένες, ξεχώρισα εκείνη που οι δύο συνεργάτες σιωπηλοί βάφουν ταυτόχρονα με κόκκινο χρώμα το σύνολο του υποτιθέμενου μουσαμά.

Δεν μπορώ να μην αναφερθώ, βεβαίως, στο πολύ προσεγμένο και στην παραμικρή λεπτομέρεια σκηνικό του Μανόλη Παντελιδάκη. Έχει εργαστεί με σχολαστικότητα, έχει ασχοληθεί με το καθετί (μπογιές, κουβάδες, καμβάδες, τηλεφωνική συσκευή εποχής, πινέλα, δίσκοι…) τόσο που μας ταξίδεψε πράγματι και σε μια άλλη εποχή και στον ιδιαίτερο αυτό χώρο εργασίας όπου φιλοτεχνούνταν τα ευμεγέθη έργα του Μ.Ρ. .

 

Κάντε ένα δώρο στον εαυτό σας, επιλέξτε το ΚΟΚΚΙΝΟ για τη θεατρική σας έξοδο! Παραστάσεις από Τετάρτη έως Κυριακή.

 

Λοιποί συντελεστές:

Σκηνικά: Μανόλης Παντελιδάκης

Κοστούμια: Σοφία Νικολαΐδη

Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου 

Βοηθός σκηνοθέτης: Μαίρη Ανδρέου

Creative Agency: GridFox

Παραγωγή: Θεατρικές επιχειρήσεις Κάρολου Παυλάκη

Επικοινωνία – Γραφείο Τύπου: Νατάσα Παππά

TEASER: https://www.youtube.com/watch?v=06Dvi9_Tq6Q