ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ

 

Η ανάσταση

του Λ. Τολστόι

δραματοποιημένη λογοτεχνία

διασκευή: Δάφνη Λιανάκη

Σκηνοθεσία: Βασίλης Τριανταφύλλου

 

ΕΡΜΗΝΕΥΟΥΝ ΟΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ:

Δαβιλάς Αλέξανδρος, Δούβρης Σωτήρης, Ζουρελίδου Ελένη, Ηλιόπουλος Θοδωρής, Κουτουλάκη Ματουάλι, Μηλιαράκη Ασπασία, Μπάδρας Λυκούργος

 

Αναλύει η Μαρίνα Αποστόλου την παράσταση του Σαββάτου 3 Οκτωβρίου 2026 (στις 9.00 μ.μ.) στο θ. ΝΟΥΣ, Τροίας & Πατησίων, Κυψέλη

 

 

«Το Ευαγγέλιο είναι Ευαγγέλιο και το αποκρουστικό, αποκρουστικό…»

 

Ρωσία, τέλη 19^ου αιώνα: ταξικές ανισότητες, κόσμος που αν και εργάζεται σκληρά, πεινάει, γυναίκες – ψυχοκόρες που καταλήγουν στην εκπόρνευση, μητέρες ανύπαντρες που χάνουν τα παιδιά τους, εξαγορά «ψυχών», αυστηρές δικαστικές τιμωρίες που οδηγούν σε φυλάκιση, καταναγκαστικά έργα και εξορία στη Σιβηρία. Ασθένειες που οδηγούν στον θάνατο, πενία, γη που ανήκει στους λίγους προνομιούχους. Βία και κατάχρηση εξουσίας. Υποταγή στον πλουσιότερο και ισχυρότερο, αυθαιρεσίες, ανύπαρκτος Θεός, εξυπηρετήσεις και εκδουλεύσεις μέσω υψηλών γνωριμιών και διασυνδέσεων.

Ο Τολστόι συγγράφει το συγκλονιστικό του μυθιστόρημα για τη Ρωσία της εποχής του επιλέγοντας τον τίτλο Η ανάσταση ακριβώς για να καταδείξει τον τρόπο με τον οποίο επιτυγχάνεται ο απώτερος και ιερός στόχος του ανθρώπου πάνω στη Γη, κάτι το οποίο απασχολεί έντονα και τον χριστιανισμό και τοποθετείται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της εν λόγω θρησκείας, κοινής κιόλας μεταξύ Ρώσων και Ελλήνων ως προς το δόγμα.

Η Κατιούσα Μάσλοβα, μία γυναίκα που εργάζεται ως πόρνη σε οίκο ανοχής, κατηγορείται μαζί με δύο ακόμα συνανθρώπους της για τον φόνο ενός εμπόρου που συντελέστηκε σε ξενοδοχείο. Αν και η ίδια δεν ήξερε πως η σκόνη που έριχνε στο ποτό του δεν ήταν τελικά υπνωτικό αλλά δηλητήριο και παρότι το δαχτυλίδι που βρίσκεται στην κατοχή της ήταν δώρο εκ μέρους του θύματος και όχι κλοπιμαίο αντικείμενο, καταδικάζεται από τους ενόρκους σε τέσσερα χρόνια καταναγκαστικών έργων. Στο σώμα των ενόρκων ευρίσκεται και ο Δημήτριος Ιβάνοβιτς, πρίγκιπας και πατέρας του νόθου παιδιού που απέκτησε κάποτε η Κατιούσα και έχασε καθώς το παρέδωσε σε βρεφοκομείο όπου η φροντίδα πάνω στο μωρό ήταν πλημμελής. Αν και έχουν παρέλθει αρκετά χρόνια έκτοτε, ο Ντμίτρι Νεχλιούντοφ την αναγνωρίζει και κατόπιν της ανακοίνωσης της απόφασης αφιερώνει όλο του το είναι στο να της δοθεί χάρη και έτσι η δύστυχη γυναίκα να ελευθερωθεί. Παράλληλα με εκείνη, ο πρίγκιπας πασχίζει να έρθει κοντά στον κάθε αδύναμο, στον κάθε αδικημένο, στους αγρότες που με το αίμα τους προάγουν την αγροτική οικονομία – θεμέλιο της Ρωσίας, στον κάθε φυλακισμένο που εκτελεί καταναγκαστικά έργα στην εξορία και δεν επιστρέφει ποτέ από κει. Επιθυμεί να δωρίσει την περιουσία του, να μοιράσει ισότιμα τη γη του στους καλλιεργητές (τους Μουζίκους), να πουλήσει το σπίτι του αρκεί να βρεθεί στο πλευρό όσων τον χρειάζονται. Το νέο πρόσωπο του Ιβάνοβιτς, η μεταστροφή και η αυτοθυσία του ταυτίζονται ακριβώς με αυτό που θα έπρεπε να εννοείται ως «ανάσταση» του ανθρώπου πάνω στη Γη, μακριά από την κάθε βολική παρανόηση, κατά βούληση εξήγηση και υποκειμενική συμφεροντολογική διάσταση των όσων διδάσκει ο χριστιανισμός.

Ο Τολστόι δεν διστάζει να κατακρίνει την υποκρισία της εκκλησίας, όσους χρησιμοποιούν όπως τους εξυπηρετεί τη θεωρία και τις αρχές της, τονίζει σαφώς την ανυπαρξία του Θεού ως υπέρτατο πνεύμα αξιοσέβαστο από τους ανθρώπους και θέτει στο κέντρο της ζωής τον ίδιο τον άνθρωπο, την καλοσύνη, την αυταπάρνηση, την άδολη αγάπη προς τον πλησίον, όποιον αδικήθηκε, όποιον στερήθηκε και όποιον δεν κατείχε σπουδαία θέση στην κοινωνία και έτσι κατέληξε περιθωριοποιημένος˙ όποιον είχε έτερη γνώμη, άλλη ιδεολογία για την διάρθρωση της κοινωνίας και την υποστήριξε τολμηρά μη σκεπτόμενος τις ολέθριες για αυτόν συνέπειες. Μιλάει για την κακή συνθήκη που διαμορφώνει έναν εγκληματία η οποία και πρέπει να αλλάξει ακριβώς για να μην υπάρχει παράνομη δράση.

Ο Βασίλης Τριανταφύλλου επιχειρεί λοιπόν τη μεταφορά του αριστουργηματικού αυτού έργου στη σκηνή του θ. ΝΟΥΣ για δεύτερη χρονιά εφέτος. Ένα εγχείρημα αρκετά δύσκολο στην υλοποίησή του καθώς έχουμε να κάνουμε με ένα εκτενές κείμενο με πλούσια δράση και πολυάριθμα πρόσωπα. Πλην της Κατιούσας και του Πρίγκιπα τους οποίους υποδύονται οι ηθοποιοί Κουτουλάκη Ματουάλι και Δούβρης Σωτήρης αντίστοιχα, όλοι οι άλλοι ερμηνευτές αναλαμβάνουν πολλαπλές διανομές με σκοπό να καλύψουν τους δρώντες του συγκεκριμένου έργου. Ένα κείμενο απαιτητικό, που μας ταξιδεύει πότε στο αρχοντικό του πρίγκιπα, πότε στο δικαστήριο, πότε στις φυλακές, στο νοσοκομείο, στο γραφείο κάποιου επίδοξου δικηγόρου, στο πλουσιόσπιτο της γαλλομαθούς θείας του Δημήτριου ακόμα και στη Σιβηρία! Η σκηνή αρκετά ευρύχωρη και πλήρως αξιοποιημένη τίθεται στην υπηρεσία της δράσης. Μάλιστα, συχνά, οι ηθοποιοί λ.χ. οι ένορκοι βγαίνουν και εκτός αυτής προσδίδοντας έτσι πρωτοτυπία και ενδιαφέρον στην παρακολούθηση. Δεν λείπει μέχρι και η χρήση βίντεο, στην έναρξη της παράστασης ταυτόχρονα με την εξέλιξη της ακροαματικής διαδικασίας στο δικαστήριο.

Από τον θίασο, ξεχωρίζει αισθητά η Ασπασία Μηλιαράκη, σε όλους τους ρόλους που παίζει, το ταλέντο της είναι πηγαίο και οι ερμηνείες της αυθόρμητες με αμεσότητα και παραστατικότητα. Δεν πιέζεται, δεν κοπιάζει για να γίνει αυτό που καλείται να υποκριθεί. Η Κουτουλάκη Ματουάλι ως Κατιούσα ανταποκρίνεται σε ένα χαρακτήρα που θα περιπλανηθεί και θα υποφέρει σχεδόν αδιαμαρτύρητα. Ξέρει φυσικά πως αδικείται αλλά δεν έχει σκύψει το κεφάλι, δεν μοιρολατρεί αλλά και δεν εκμεταλλεύεται την πρόταση γάμου που της κάνει ο πρίγκιπας – σωτήρια λέμβο στον πνιγμό της στα κάτεργα. Μου άρεσε πολύ τη στιγμή που περιέγραφε τις αναμνήσεις της Κατιούσας στο τρένο, έγκυος να βλέπει τον Δημήτριο να φεύγει παίζοντας χαρτιά στο βελούδινο κάθισμα, αμέριμνος αφού είχε καταβάλει το ποσό των εκατό ρουβλίων και έτοιμος για μια πιο συναρπαστική συνέχεια στην πορεία του. Πολύ καλή και η Ελένη Ζουρελίδου σε ποικίλες διανομές επίσης αλλά και ο Λυκούργος Μπάδρας στο τέλος ως φυματικός, πολύ ωραίος στην τιράντα του λίγο πριν εκπνεύσει.

Επιλεγμένα σκηνικά (λ.χ. η αναπαράσταση του αγρού) και όμορφα κοστούμια μιας εποχής που δυστυχώς σε πολλά της σημεία ομοιάζει με τη σημερινή ασχέτως κρατών.

Μια χορταστική παράσταση, μεγάλης διάρκειας (ξεπερνά τις δύο ώρες), για τους λάτρεις της ρωσικής και εν γένει της λογοτεχνίας στο θέατρο.

 

 

Λοιποί συντελεστές:

Β. Σκηνοθέτη: Δάφνη Λιανάκη

Κινησιολογία: Φαίδρα Σούτου

Σκηνικά: Νίκος Δεντάκης

Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα

Μουσική: Τάσος Σωτηράκης

Φωτισμοί: Γιώργος Αγιαννίτης

Οργάνωση Παραγωγής: Νίκος Τριανταφύλλου

Βοηθός οργάνωσης παραγωγής: Νικολέτα Παπαδοπούλου

Φωτογραφίες/trailer: Βαγγέλης Ευαγγελίου

Επικοινωνία: Κατερίνα Γρυλλάκη

 

 

Βίντεο: https://www.youtube.com/watch?v=mTEjjfJsDBM