ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: Ο ΣΩΖΩΝ ΕΑΥΤΟΝ ΣΩΘΗΤΩ

 

ο σώζων 

εαυτόν

σωθήτω

του Εντουάρντο ντε Φιλίππο

σε μετάφραση της Ταμίλλα Κουλίεβα

 

Ηρακλείου 13 Πειραιάς, ΒΕΑΚΕΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

 

Σκηνοθεσία: ΤΑΜΙΛΛΑ ΚΟΥΛΙΕΒΑ

Ερμηνεύουν οι καλλιτέχνες: Δημήτρης Παπανικολάου, Θανάσης Κουρλαμπάς, Δανάη Παππά, Μιχάλης Πανάδης, Πάνος Κλάδης, Ιάσων Βροχίδης και η Ταμίλλα Κουλίεβα.

Αναλύει η Μαρίνα Αποστόλου την πρώτη παράσταση στις 29 Ιουνίου 2026 (στις 9.00 μ.μ.)

 

«Όταν ο άνθρωπος βρεθεί σε δύσκολη θέση, πρέπει να παίρνει την ευθύνη του»

 

Πρεμιέρα κάτω από την πανσέληνο, στο αμφιθεατρικό Βεάκειο του Πειραιά, σε ένα ειδυλλιακό τοπίο με θέα στη θάλασσα, σαν όνειρο!

 

Η καλοκαιρινή θεατρική περίοδος έχει πλέον ξεκινήσει για τα καλά και τα ανοιχτά θέατρα του λεκανοπεδίου της Αττικής γίνονται οι χώροι υποδοχής που φιλοξενούν τις πρεμιέρες των θεατρικών περιοδειών.

Εν μέσω των γνωστών και πλειστάκις ανεβασμένων κλασικών τραγωδιών των τριών μεγάλων τραγικών ποιητών (με μια ορατή προτίμηση στον Ευριπίδη) αλλά και εν μέσω των αθάνατων κωμωδιών του διαχρονικού Αριστοφάνη που πάντα αρέσκεται να διακωμωδεί τους τραγικούς και συνάμα να βροντοφωνάζει υπέρ της ειρήνης, άλλοι παραγωγοί και θίασοι στρέφονται σε έτερους συγγραφείς, πολύ μεταγενέστερους και προερχόμενους από γείτονες χώρες, οι οποίοι μέσα από τη δική τους εποχή και αισθητική, θίγουν θέματα που αφορούσαν τις μέρες τους αλλά και ζητήματα που πάντα απασχολούν τον ίδιο τον άνθρωπο.

Ο λόγος για την παράσταση Ο σώζων εαυτόν σωθήτω του Ιταλού Εντουάρντο ντε Φιλίππο σε μετάφραση και σκηνοθεσία της Ταμίλλα Κουλίεβα, η οποία κιόλας συμπρωταγωνιστεί.

Προσωπικά, θα ήθελα να συγχαρώ τους συντελεστές που επέλεξαν το εν λόγω κείμενο καθώς είναι πολύ λίγο οικείο στο ελληνικό κοινό αλλά καθόλου κατώτερο σε ποιότητα και αξία από τα ήδη σε αυτό γνωστά καθότι περισσότερο παιγμένα (λ.χ. Φιλουμένα Μαρτουράνο, Αχ, αυτά τα φαντάσματα). Κι αυτό διότι έχουμε να κάνουμε με ένα έργο σαν κεφάλαιο βιβλίου της ιστορίας του θεάτρου με τα περιφερόμενα μπουλούκια των ηθοποιών που μέσα από αντίξοες συνθήκες διέδωσαν με την ευρηματικότητά τους τη θεατρική πράξη στις επαρχίες και στις γειτονιές και έφεραν τον απλό κόσμο σε επαφή με την τέχνη του θεάτρου. Είναι πραγματικά ένας φόρος τιμής σε όλους αυτούς τους καλλιτέχνες εκ του προχείρου, πάντα με την καλή έννοια η έκφραση αυτή, που με στερήσεις, συμβιβασμούς, αυτοσχεδιασμούς, αποδοκιμασίες από το κοινό αλλά γνησιότητα και αυθεντικότητα στην καρδιά περιφέρθηκαν «με την μπουάτα*τους» για να προσφέρουν το γέλιο και μακροπρόθεσμα κατόρθωσαν να εδραιώσουν την ιδέα της θέασης της θεατρικής παράστασης.

Ο Εντουάρντο ντε Φιλίππο λοιπόν επιτελεί ακριβώς αυτό: επικεντρώνεται σε εκείνο το φαινόμενο, των θιάσων που περιόδευαν κατόπιν καλέσματος κάποιου παραγωγού, που δεν είχαν χρήματα για να γευματίσουν σε εστιατόριο, που μαγείρευαν μέσα στα δωμάτια του ξενοδοχείου, που δεν είχαν δεύτερο σακάκι να φορέσουν, που το καυτό νερό από τα μακαρόνια που έβραζαν έπεφτε στα πόδια τους και τους τραυμάτιζε. Που οι γυναίκες ηθοποιοί έπαιζαν στη σκηνή ακόμα και με την κοιλιά στο στόμα, που το έργο κάλλιστα δεν άρεσε στο κοινό το οποίο με τη σειρά του δεν δίσταζε καθόλου να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του, γεγονός που όφειλε να δεχθεί το μπουλούκι και να προχωρήσει σε ανέβασμα νέου κειμένου με ελάχιστες φυσικά δοκιμές. Στήριγμα αυτού του γρήγορου εγχειρήματος ήταν – ποιος άλλος;  – ο υποβολέας που καλούνταν να είναι και διακριτικός αλλά και ξεκάθαρα αντιληπτός από τους ηθοποιούς.

Παρακολουθούμε τις συνέπειες της φτώχειας, της αποδοχής της μοίρας, των καλλιτεχνικών επιλογών, της νομαδικής ζωής, των περιορισμών εκείνων των ηθοποιών. Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε το πώς νοείτο τότε ο σκηνοθέτης, ο οποίος ως καλλιτέχνης και θεσμός ευρύτερα δεν είχε ακόμα θεμελιωθεί και παρέμενε μάλλον ένας συντονιστής και διαχειριστής των υποκριτών. Βλέπουμε το πώς επίσης κινούνταν ένας θεατρικός επιχειρηματίας της εποχής που προσέφερε τα στοιχειώδη στον θίασο ενώ το μυαλό του έτρεχε στα μπάνια, στις απολαύσεις και τους έρωτες.

Κι ενώ ο συγγραφικός φακός του ντε Φιλίππο μας τοποθετεί σε όλο αυτό το υπέροχο και ξεκαρδιστικό θέατρο εν θεάτρω, την ίδια στιγμή συζητιούνται θέματα που ανέκαθεν είχαν να κάνουν με το άτομο και τη δράση του. Το ψέμα, η απάτη, η συζυγική απιστία, η ζωή σε ένα αστικό σπίτι με ωραία χαλιά, κατοικίδιο και σύζυγο γιατρό, οι διαστροφές των κυριών που καλούν τους εραστές τους να τις υβρίσουν σε διάφορες γλώσσες για να τις ερεθίσουν ενώ εκείνες παλεύουν να αποκρύψουν την ταυτότητά τους εφόσον είναι έγγαμες, εραστές που δεν κατέχουν την αλήθεια για την ερωμένη τους και προσπαθούν υποκρινόμενοι τους αλλόφρονες και τους παρανοϊκούς να ξεγλιστρήσουν και να αποφύγουν τις όποιες επιπτώσεις όπως λ.χ. μια μονομαχία με τον απατηθέντα σύζυγο.

Κι όλα αυτά μέχρι μια συσκευή που κατέκτησε όλον τον κόσμο να εισβάλει στα σπίτια και να κόψει το νήμα των χαριτωμένων μπουλουκιών που περάσανε στην ιστορία…

Η γραφή του ντε Φιλίππο γοητεύει και μαγνητίζει. Είναι αστεία και ειρωνική, διεισδυτική και εύστοχη, τόσο όταν μιλάει για την πείνα των ηθοποιών όσο και όταν κάνει λόγο για τις αναρίθμητες απιστίες και των δύο φύλων τόσο που οι μονομαχίες για το ξέπλυμα της τιμής μπορούν άνετα να οδηγήσουν σε παγκόσμιο πόλεμο!

Μου άρεσε πολύ η προσέγγιση του κειμένου, ο σεβασμός που επέδειξε η Ταμίλλα Κουλίεβα στο έργο και το απέδωσε τόσο παραστατικά, τόσο ευχάριστα, οι ερμηνείες όλων των ηθοποιών που είχαν άριστο συντονισμό μεταξύ τους, ο Δημήτρης Παπανικολάου, φανταστικός, άψογος απέδειξε ότι μπορεί να αναδείξει έναν κωμικό ρόλο τόσο καλά όσο και έναν δραματικό χωρίς να ταυτίζεται με μια μόνο μανιέρα, το ίδιο έχω να παρατηρήσω και για τον Μιχάλη Πανάδη, αυτό το ταλαντούχο πλάσμα, τον ανερχόμενο αυτόν καλλιτέχνη που ξεχώρισε στην παράσταση σε διπλή διανομή και μάλιστα τον χειμώνα θα τον απολαύσουμε και από τη θέση του σκηνοθέτη. Τέλος, η κίνηση όλων των ηθοποιών που επιμελήθηκε η Αντωνία Οικονόμου, τα κοστούμια βεβαίως της Αλέγιας Παπαγεωργίου και τα σκηνικά της Άννας Μπίζα συνετέλεσαν σε ένα πολύ όμορφο αποτέλεσμα.

*το κουτί με τα απαραίτητα για την τέχνη τους συμπράγκαλα

Βίντεο: https://www.youtube.com/watch?v=3sAd9MqNZsk

 

Λοιποί συντελεστές:

Σκηνικά : Άννα Μπίζα

Κοστούμια : Αλέγια Παπαγεωργίου

Φωτισμοί : Κατερίνα Μαραγκουδάκη

Μουσική : Πιέρρος Παπαδάκος

Χορογραφία-Κίνηση : Αντωνία Οικονόμου

Βοηθός σκηνοθέτη : Πένυ Παπαγεωργίου

Μουσική Επιμέλεια : Ταμίλλα Κουλίεβα

Φωτογραφίες : Γιώργος Καλφαμανώλης

Διεύθυνση Καλλιτεχνικού Προγραμματισμού & Επικοινωνίας : Ελίνα Λαζαρίδου, lazaridou@a-th.gr

Επικοινωνία Παράστασης : Αντώνης Κοκολάκης kokolakispr@gmail.com

Δημόσιες Σχέσεις : Μαργαρίτα Μαρμαρά mmarmara@dpgroup.gr

Τμήμα Επικοινωνίας : Όλγα Κομνηνού okomninou@a-th.gr

Ιωάννα Ζωζέφα Πέγκου izpegkou@a-th.gr