ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: ΠΟΛΙΤΕΣ Β' ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ

 

πολίτες

β’

κατηγορίας

του Brian Friel

 

Μετάφραση: Μιχάλης Σιώνας

Δραματουργική επεξεργασία: Τζένη Κόλλια και Μιχάλης Σιώνας

 

Θέατρο «Τζένη Καρέζη»

Ακαδημίας 3, Σύνταγμα

 

Σκηνοθεσία: ΤΖΕΝΗ ΚΟΛΛΙΑ

Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Χρήστος Σαπουντζής, Βασιλική Διαλυνά, Γιάννης Λατουσάκης, Παναγιώτης Παπαϊωάννου, Αργύρης Λάμπρου, Τίτος Μακρυγιάννης

 

Αναλύει η Μαρίνα Αποστόλου την παράσταση της Κυριακής 10 Μαΐου 2026 (στις 6.30 μ.μ.)

 

«Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ… Η ΕΞΟΥΣΙΑ ΔΕΝ ΑΦΗΝΕΙ ΤΙΠΟΤΑ ΠΟΤΕ ΣΤΗΝ ΤΥΧΗ»

 

Σε ένα έργο αμιγώς πολιτικό (σύνηθες αυτό για το θέατρο Τζένη Καρέζη που υπηρετεί χρόνια το συγκεκριμένο θεατρικό είδος) μας προσκαλούν οι συντελεστές της παράστασης Πολίτες β’ κατηγορίας που έκανε πρεμιέρα πριν λίγες μόνο ημέρες.

Το κείμενο έχει γραφτεί από τον Ιρλανδό Brian Friel και πηγή έμπνευσής του αποτέλεσαν τα γεγονότα της λεγόμενης «Bloody Sunday» («Ματωμένης Κυριακής») όταν στις 30 Ιανουαρίου 1972 σκοτώθηκαν στην περιοχή Ντέρρυ της Βόρειας Ιρλανδίας άοπλοι πολίτες σε ειρηνική πορεία που έκαναν για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η Τζένη Κόλλια, η σκηνοθέτις της παράστασης, σε συνεργασία με τον μεταφραστή του έργου Μιχάλη Σιώνα, επεξεργάζονται δραματουργικά το κείμενο φέρνοντάς το στη σημερινή Ελλάδα με πρωταγωνιστές τη Λέλα, τον Αλέξη και τον Παύλο, τρεις διαδηλωτές συμμετέχοντες σε πορεία, που γνωρίζουν απάνθρωπο τέλος με κυρίαρχο το συναίσθημα της αδικίας και του παραλογισμού.

Πολυάριθμες οι θεματικές που κουβεντιάζονται μέσα στο έργο: η κουλτούρα της φτώχειας, το πώς ο φτωχός άνθρωπος ζει μόνο για το σήμερα, το πώς η ψυχολογία και η συμπεριφορά του διαμορφώνονται με βάση όσα δεν μπορεί να έχει αλλά και το τι θα πει «φτώχεια», η οποία κληρονομείται σαφώς και διαιωνίζεται αλλά και συντηρείται. Ένα άτομο που δεν είχε γονείς και τον μεγάλωσε απλώς μια θεία του που δεν ζει πια δεν είχε ίσες ευκαιρίες με κάποιον που έλαβε όλα τα δυνατά εφόδια, μια γυναίκα που δεν μελετούσε στα σχολικά της χρόνια και πηγαινοέφερνε τα βιβλία της απλώς, δεν διαθέτει τα όπλα για μια ποιοτική ζωή τουναντίον αποκτά πολλά τέκνα τα οποία μεγαλώνει με στερήσεις σε ένα μικρό σπίτι περιμένοντας από το κοινωνικό κράτος να μεριμνήσει σχετικά. Σε παρόμοια μοίρα ευρίσκεται και εκείνος που δεν είχε μεν γονείς και άρα δυνατότητα να εξελιχθεί αλλά δεν εργάζεται και φιλοξενείται σε φίλους ενώ δεν θα χάσει την ευκαιρία να δεχθεί την πρόταση της πολύτεκνης για σίτιση ει δυνατόν καθημερινά. Μα και εκείνος που σπουδάζει και βλέπει τα πράγματα πιο ορθολογικά και δεν θεωρεί ότι θα πετύχει τίποτα βανδαλίζοντας το γραφείο του Δημάρχου όπου και διαδραματίζονται τα γεγονότα, μπαίνει στον ίδιο παρονομαστή με τους άλλους δύο, την πολύτεκνη και τον ά(ν)εργο. Κι αυτό διότι θέλει να αμείβεται αξιοπρεπώς, θέλει να μην μεταναστεύσει αναγκαστικά για τον Βορρά, θέλει να ζήσει ένα αξιοπρεπές μέλλον γενικά.

Πώς τρεις άοπλοι άνθρωποι πολλαπλασιάζονται ψευδώς σε 40 επικίνδυνους αρματωμένους τρομοκράτες; Γιατί τους πυροβολούν εν ψυχρώ; Αν δεν είχαν βρει καταφύγιο στο Δημαρχείο αλλά σε μια καλύβα θα είχαν την ίδια κατάληξη άραγε; Προς τι η συμμετοχή του στρατού στην κατάπνιξη της πορείας και γιατί τόσο δυσανάλογη παρουσία διαδηλωτών – δυνάμεων καταστολής; Οι λεγόμενοι «μπαχαλάκηδες» αμαυρώνουν πάντα μια πορεία και υποβαθμίζουν την αξία της καθώς κρύβουν μέσα τους συμπλέγματα και απωθημένα ενώ πολύς κόσμος κατεβαίνει σε μια διαδήλωση χωρίς να ξέρει πραγματικά το γιατί. Τα πράγματα τέλος είναι σαφώς πιο δύσκολα όταν ένα άτομο δεν έχει την υγεία του και εξαρτάται από τους πένητες γονείς του οι οποίοι σε ένα κράτος μη δικαίου μάταια αναμένουν οτιδήποτε από την κυβέρνηση και μια σκληρή κοινωνία.

Δίπλα - δίπλα με την τυφλή βία τίθεται βέβαια και ο ρόλος της εκκλησίας που διακηρύττει παραδόξως την αγάπη μέσω του μίσους και φωνάζει περί αθεΐας που διέπει τους διαδηλωτές που ξέφυγαν από τους κόλπους της ενάρετης θρησκείας του Χριστιανισμού. Στο «πλευρό» του κράτους και οι δημοσιογράφοι, εννοείται, που μεταδίδουν μη διασταυρωμένες πληροφορίες και συνεργούν στο σχηματισμό μιας αναληθούς κατάστασης που διαχέεται μέσω της μικρής οθόνης. Το πόρισμα της εξεταστικής επιτροπής θα βασιστεί σε αβάσιμα στοιχεία και τα θύματα θα επωμιστούν αποκλειστικά το ακέραιο της ευθύνης του θανάτου τους.

Εξαιρετική σκηνοθεσία, μου άρεσε πολύ το σκηνικό – χρονικό μπρος πίσω, η αξιοποίηση του συνόλου του χώρου του εν λόγω θεάτρου, τα κοστούμια διαλεχτά, τα σκηνικά αντικείμενα, πρόσεξα το κουτί με τα ρούχα του Δημάρχου που έφερε τη φράση «Bloody Sunday» και αγάπησα το παιχνίδι με το σκοτάδι, τους ήχους και τους θορύβους ακόμα και την τοποθέτηση του Σαπουντζή – ιερέα πάνω στο τραπέζι – γραφείο την ώρα που σχεδόν παραληρούσε.

Και πάμε φυσικά στις ερμηνείες: 6 στα 6 και χωρίς υπερβολή, δύσκολα συναντάει κανείς θίασο με έξι μέλη που να παίζουν όλοι άριστα με ακριβέστατες ερμηνείες! Τόσο οι τρεις ηθοποιοί που υποκρίθηκαν τους διαδηλωτές όσο και οι τρεις άλλοι που είχαν πολλαπλές διανομές. Η Βασιλική Διαλυνά θεωρώ ότι είναι στα καλύτερά της, ερμήνευσε τον ρόλο της πολύτεκνης Λέλας άψογα, ο Χρήστος Σαπουντζής μοναδικός, υπέροχος ως πρόεδρος της ανακριτικής αλλά και ως ποιμένας της εκκλησίας που δικάζει και κατακρίνει, ο Γιάννης Λατουσάκης ως κοινωνιολόγος που αναλύει το φαινόμενο του πολιτισμού της φτώχειας αλλά και ως δημοσιογράφος και αστυνομικός πολύ πολύ καλός σε όλες του τις στιγμές, ο Αργύρης ο Λάμπρου ως ο ορθολογιστής φοιτητής που δεν είναι εκεί για να διαλύσει ή να χλευάσει αλλά για να διεκδικήσει, είναι πολύ ωραίος ως Αλέξης, ο Παναγιώτης Παπαϊωάννου ως Παύλος ξεχωρίζει αναμφίβολα για την πειστικότητα με την οποία υποδύεται τον ρόλο του αλλά και για την βροντερή πεντακάθαρη φωνή του και τέλος ο Τίτος Μακρυγιάννης σε διάφορες διανομές (αστυνομικός, δημοσιογράφος, καθηγητής – ιατροδικαστής) συμπληρώνει αυτή την εξαιρετική παράσταση που κάνει λόγο τόσο για τη συλλογική όσο και για την ατομική ευθύνη αλλά και για την αδικία που πάντα θα είναι συνυφασμένη με τη βία και τον παραλογισμό και θα εξυπηρετεί τους ισχυρούς.

Λοιποί συντελεστές:

Συνεργάτης-σκηνοθέτης: Μιχάλης Σιώνας

Σκηνικά – Κοστούμια: Πάρης Μέξης

Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου

Μουσική: Αλέξανδρος Καζάκος

Τραγούδια παράστασης: BAILDSA

Sound design: Ανδρέας Μιχόπουλος

Video: Χάρης Πάλλας

Graphic design: Γιώργος Γούσης

Φωτογραφία: Αμαλία Κωβαίου

Social: Minor 6 Media

Επικοινωνία: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου | Art Ensemble

Παραγωγή: Midnight Sun Productions