ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: ΟΙ ΕΡΑΣΤΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΡΝ

 

οι εραστές

της

Βιόρν

της Μαργκερίτ Ντυράς

 

Θέατρο «Πρόβα»

Αχαρνών & Ηπείρου, Αθήνα

 

Μετάφραση – Σκηνοθεσία: 

ΣΩΤΗΡΗΣ ΤΣΟΓΚΑΣ

Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί:

ΖΕΡΑΡ ΝΤΙΜΠΟΥΑ:  ΣΩΤΗΡΗΣ ΤΣΟΓΚΑΣ

ΚΛΑΙΡΗ ΛΑΝ: ΜΑΙΡΗ ΡΑΖΗ

ΠΙΕΡ ΛΑΝ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

 

Αναλύει η Μαρίνα Αποστόλου την παράσταση του Σαββάτου 2 Μαΐου 2026 (στις 9.00 μ.μ.)

 

«La menthe anglaise ou l’amante anglaise…»

 

Σε ένα έργο ατμοσφαιρικό, μυστηριώδες και βγαλμένο από μια περασμένη εποχή, που εξακολουθεί όμως να παραμένει ελκυστική, κάπου σε μια φανταστική επαρχία της Γαλλίας, μας προσκαλούν οι συντελεστές της παράστασης Οι εραστές της Βιόρν. Πρόκειται για ένα κείμενο της σπουδαίας Μαργκερίτ Ντυράς που είναι περισσότερο γνωστή για το βραβευμένο μυθιστόρημά της Ο εραστής.

Όπως πληροφορούμαστε από το δελτίο τύπου της παράστασης, η Γαλλίδα συγγραφέας βασίζεται σε αληθινά γεγονότα και πλάθει το θεατρικό της έργο όχι τόσο για να κατασκευάσει άλλη μια ιστορία εφάμιλλη της διάνοιας της Άγκαθα Κρίστι αλλά για να φωτίσει τα άδυτα της αθέατης πλευράς του πολυδιάστατου και δύσκολα τελικά ερμηνεύσιμου ανθρώπινου όντος.

Τα γεγονότα εκκινούν με μια γυναίκα ήδη φυλακισμένη για τη διάπραξη ενός φόνου: Πρόκειται για το έγκλημα της Κλαίρης Λαν εις βάρος της κωφής* εξαδέλφης της που διέμενε στο ίδιο με εκείνη σπίτι μαζί επίσης με τον σύζυγο της Κλαίρης, Πιερ Λαν.

Ο ερευνητής Ζεράρ Ντιμπουά που αναλαμβάνει να μελετήσει την υπόθεση περαιτέρω, δεν είναι ο κλασικός δημόσιος ανακριτής που απλά θα κάνει τη δουλειά του. Είναι το πρόσωπο που διόλου θα πιέσει την Κλαίρη και τον Πιερ αλλά θα κατορθώσει να φέρει στην επιφάνεια ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες αναδεικνύοντας τα βαθύτερα κίνητρα του φόνου. Εξάλλου, η εγκληματίας είναι γνωστή, δεν ψάχνει κανείς ανάμεσα σε υπόπτους, γι’ αυτό και δεν έχουμε την περίπτωση ενός κοινού αστυνομικού έργου.

Η Κλαίρη Λαν, την οποία υποδύεται με μεγάλη υποκριτική επιδεξιότητα η Μαίρη Ραζή, αποτελεί ένα πρόσωπο με ιδιαίτερο ψυχαναλυτικό ενδιαφέρον. Ο Ντιμπουά τολμά να ταξιδέψει μέσω των ερωτήσεών του στο παρελθόν της και να ανακαλύψει τι είχε βιώσει που την σημάδεψε, τι αναμνήσεις την βασάνιζαν ακόμα και πώς πάλευε μάταια να ζήσει εκ νέου, στο πρόσωπο ενός νεαρού, κάπως άξεστου, ξυλοκόπου της περιοχής της τον έρωτα της νεότητάς της που την πλήγωσε. Το ίδιο επιτυγχάνει και με τον Πιερ: αποκαλύπτει όλο τον κυνισμό και την αδιαφορία του, την ψυχρή του στάση όχι μόνο απέναντι στη γυναίκα του αλλά και τη ζωή εν γένει. Σημασία όμως έχει και το προφίλ της αδικοχαμένης Μαρίας Τερέζας: Ήταν ένα πλάσμα χωρίς επιλογές στη ζωή της λόγω της αναπηρίας της; Πώς υπηρετούσε χωρίς ή με ελάχιστα χρήματα το ζευγάρι; Ποιοι ήταν οι Πορτογάλοι (πληθυντικός αριθμός) που την επισκέπτονταν στην κάμαρά της; Ήταν άραγε ένα ον που υπέφερε από την ίδια του τη λαγνεία; Και πώς ο πρώτος όροφος ήταν ένα κομμάτι του σπιτιού άδειο και ακατοίκητο, κρύο όπως και οι ζωές των χαρακτήρων που ωστόσο επέτρεπε την απομόνωση όλων άρα και τη μυστικότητα της προσωπικής ζωής του θύματος;

Έχουμε να κάνουμε με μια παράσταση που ξεσκεπάζει το έρεβος της ανθρώπινης ψυχής. Δύο οι βασικές παράμετροι που εντόπισα προσωπικά παρακολουθώντας την χθες βράδυ: Το βόλεμα/η τακτοποίηση σε μια αρρωστημένη κατάσταση και η αεργία ή απλούστερα αργία μήτηρ πάσης κακίας δεν οδηγούν παρά μόνο σε καταστρεπτικά αποτελέσματα με εξιλαστήριο θύμα τον αδύναμο, αυτόν που δεν μπορεί να αντιδράσει, να φωνάξει, να αμυνθεί. Κι ενώ ο θεατής γνωρίζει εξ αρχής ποια είναι η δολοφόνος εφόσον αυτή έχει ήδη ομολογήσει, εντούτοις θα γοητευτεί από τη διαδρομή της ανάκρισης που θα διεξαγάγει ο ανεξάρτητος ερευνητής ακριβώς επειδή θα διεισδύσει στα άδυτα του μυαλού της θύτριας. Πότε και γιατί τρελαίνεται ένας άνθρωπος; Πώς ένας παράφρων αντιλαμβάνεται και μεταφράζει την πραγματικότητα; Γιατί και κυρίως με τι τρόπο σκοτώνει; Μήπως τελικά είναι προτιμότερο να μην έχει λύσει κάνεις το οικονομικό του πρόβλημα; Πώς επιβιώνει ένα ζευγάρι χρόνια έγγαμο χωρίς παιδιά και πώς είναι δυνατόν ένα άτομο χωρίς στόχους και όνειρα, χωρίς ασχολίες στην ουσία, να δαπανά ολόκληρη τη μέρα του σε μακρινούς περιπάτους και σκέψεις ατελείωτες σε ένα παγκάκι; Κι ο πιο ευάλωτος τίθεται στην υπηρεσία αυτών που έχουν απωθημένα που δεν μπορούν και δεν θέλουν να φροντίσουν ούτε τον εαυτό τους ή αρκούνται στο να περνούν απλώς ευχάριστα και ξέγνοιαστα τη ζωή τους χωρίς σοβαρές υποχρεώσεις και σταθερά με την ανοχή του κοντινού τους περίγυρου. Ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο, πρωτότυπη σαν ιδέα για ανέβασμα, ωραίες ερμηνείες και βαθείς προβληματισμοί για το τι κρύβει μέσα του ο άνθρωπος...

Ένα λιτό και συνάμα παράξενο σκηνικό με αντικείμενα σαν πετρώματα (;) αιωρούμενα, ένα τραπέζι και δυο καρέκλες και κυρίως τρεις άριστες ερμηνείες με εκείνη του Δημήτρη Παπανικολάου να ξεχωρίζει εξόφθαλμα, με τη φωνή του, την εκφραστικότητά του αλλά και τη γλώσσα του σώματός του, συνθέτουν την παράσταση που θα παίζεται (ύστερα από παράταση που έλαβε) έως το τέλος του Μαΐου 2026 στο θέατρο «Πρόβα» της οδού Ηπείρου 39.

 

Πληροφορίες για το θέατρο & την παράσταση: https://prova.gr/

Βίντεο: https://www.youtube.com/watch?v=GAQ2EHJc1kk

 

*Κωφάλαλης όπως ακούμε στο έργο – έτσι συνηθιζόταν να αποκαλούνται οι μη ομιλούντες κωφοί εκείνη την εποχή ακόμα μέχρι ο όρος να καταστεί αδόκιμος.