ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ

 

συναίνεση

της Νίνα Ρέιν  

Μετάφραση: Αντώνης Πέρης

 

ΣΥΧΡΟΝΟ ΘΕΑΤΡΟ

Ευμολπιδών 45, Κεραμεικός

 

Σκηνοθεσία: Τάκης Τζαμαργιάς

Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Αλέξανδρος Μαυρόπουλος, Κίττυ Παϊταζόγλου, Βαλέρια Δημητριάδου, Παναγιώτης Γαβρέλας, Ερρίκος Μηλιάρης, Καλλιόπη Παναγιωτίδου, Μανταλένα Καραβάτου

 

Αναλύει η Μαρίνα Αποστόλου την παράσταση του Σαββάτου 25 Απριλίου 2026 (στις 21.15)

 

«Το να μην μπορείς να συγχωρήσεις είναι εξίσου κακό με το να μην μπορείς να ζητήσεις συγγνώμη…»

 

Με τον δαιδαλώδη και πολυσύνθετο κόσμο των ενήλικων ετερόφυλων ζευγαριών του πολιτισμένου δυτικού κόσμου αποφασίζει να ασχοληθεί η Αγγλίδα συγγραφέας Νίνα Ρέιν συγγράφοντας το θεατρικό της έργο με τίτλο Συναίνεση (Consent) το 2017.

Και ενώ ο τίτλος είναι ακριβώς αυτός (Συναίνεση), εντούτοις το ζήτημα της συγκατάθεσης σε μια πράξη που πραγματοποιείται από κοινού είναι το δεύτερο ή και τρίτο κατά σειρά θέμα που θίγεται μέσα στο κείμενό της με την έννοια και την αξία της συγχώρεσης να καταλαμβάνει εξόφθαλμα την πρώτη θέση στον προβληματισμό που φέρει το έργο της.

Δεν είναι τυχαίο που η δραματουργός επιλέγει οι χαρακτήρες του έργου της να είναι δικηγόροι/συνήγοροι και νομικοί/δημόσιοι κατήγοροι. Διότι έτσι ευφυώς μπορεί να συζητήσει και να φωτίσει τις παραπάνω προβληματικές πολύ πιο εύστοχα. Μέσα από τις επαγγελματικές ιδιότητες των τεσσάρων από τους επτά χαρακτήρες του κειμένου της. Και μέσα από τη δράση τους στα δικαστήρια όπου εργάζονται παράλληλα πάντα με τον ιδιωτικό τους βίο, τις οικογένειες και τις σχέσεις με τους συντρόφους τους.

Το κρασί (και εν γένει το αλκοόλ) ρέει άφθονο: τα πρόσωπα της Ρέιν, ακόμα και αν πρόκειται για μητέρα με μωρό παιδί μόλις τεσσάρων εβδομάδων, πίνουν καθημερινά, πίνουν αρκετά, βρίσκονται διαρκώς μπορεί να πει κανείς με ένα ποτήρι στο χέρι χωρίς ωστόσο να χάνουν τη νηφαλιότητά τους. Δεν διστάζουν να καπνίσουν και παράνομο υλικό (χόρτο) για να φτιάξουν τη χαλασμένη διάθεσή τους από τις δικές τους ανθρώπινες επιλογές και τη φθορά που αυτές προκαλούν.

Η Νίνα Ρέιν ανάβει τους δραματουργικούς της προβολείς και φωτίζει αφειδώς όλες τις ανθρώπινες αδυναμίες των σύγχρονων ζευγαριών όπως είναι η ροπή προς την απιστία, η δίψα για εκδίκηση που ικανοποιεί το πληγωμένο αίσθημα του απατημένου και ενοχλεί συνάμα εκείνον που απίστησε πρώτος, την ύπαρξη παιδιών σε έναν γάμο των οποίων η επιμέλεια αποτελεί πολύ σοβαρό πρόβλημα ιδίως όταν πρόκειται να διεισδύσει νέος σύντροφος του γονέα τους στη νέα τους ζωή, η φροντίδα τους από τρίτα πρόσωπα όταν οι γονείς θέτουν ως προτεραιότητα την προσωπική τους καλοπέραση, η γυναίκα – μητέρα που δεν εργάζεται πια για να ασχοληθεί με την οικογένεια και τι ψυχολογικές συνέπειες μπορεί να επιφέρει η απουσία της από την εργασία της που κάποτε την ευχαριστούσε (σημειωτέο ότι στην Αγγλία οι γυναίκες που γίνονται μητέρες λαμβάνουν υψηλό επίδομα ισοδύναμο με μισθό ούτως ώστε να μην είναι αναγκαίο να δουλεύουν), η γυναίκα που θέλει οπωσδήποτε να γίνει μητέρα με τον πρώτο διαθέσιμο άντρα, η γυναίκα που δεν επιθυμεί άλλο παιδί και διακόπτει την εγκυμοσύνη της διότι το σώμα της το ορίζει μόνο η ίδια ωστόσο το παιδί μέσα της ανήκει και στον πατέρα του, ο βιασμός μέσα στον γάμο όταν δεν υπάρχει συναίνεση, η χρεία του να ακουστεί η λέξη «συγγνώμη» που ταυτίζεται με τη αναγνώριση της ενοχής, η κατάρρευση του άντρα όταν η γυναίκα του τον εγκαταλείπει για κάποιον άλλον κατώτερο εμφανισιακά, η ζήλια μεταξύ των συζύγων που ο ένας ανακαλύπτει τα παραπτώματα του άλλου και οι αναπόφευκτες συγκρούσεις τους. Οι φιλίες, οι αληθινές οι ουσιαστικές που στηρίζουν και βοηθάνε και οι ψεύτικες που προδίδουν. Και φυσικά, η περιβόητη «ενσυναίσθηση», το «μπες στα παπούτσια του άλλου» κοινώς, φρούτο των τελευταίων χρόνων στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, σχεδόν «καραμέλα», όπως ακούμε, που τελικά συνιστά μια σπουδαία ανθρώπινη αξία ή ένα μέσο χειρισμού εκείνου που την απαιτεί και την επικαλείται;

Συν-γώρεση, συν-αίνεση, εν-συν-αίσθηση, όλα τα ουσιαστικά με την πρόθεση συν μέσα που σημαίνει το μαζί, τη σχέση, την ομοιότητα, τον σύνδεσμο.

Και σε ένα παράλληλο σύμπαν με όλα τα προηγούμενα, οι φτωχοδιάβολοι των «κατώτερων στρωμάτων» της ίδιας κοινωνίας, κοπέλες που βιάζονται και δεν δικαιώνονται ποτέ διότι δεν τις υπερασπίζεται κανείς, όπως ακούμε. Που κάποτε έκαναν οτοστόπ στον δρόμο και γινόντουσαν θύματα επιτήδειων, που επίσης πίνουν, που κηδεύουν το νεότερο μέλος της οικογένειάς τους, που ξαναπέφτουν θύματα, που φοβούνται, που έχουν άσχημη, τραγική κατάληξη. Η αναφορά σε αυτές δεν θα είναι παρά μια σύντομη όλο οίκτο διαπίστωση με το βάρος να εξακολουθεί να πέφτει στα σύγχρονα ζευγάρια και τα λάθη τους και την αδήριτη ανάγκη τους να ισορροπήσουν αφού έχουν ταλαντευτεί επικίνδυνα, σε σημείο να απωλέσουν τους ίδιους τους τους εαυτούς.

Ένα αβγό αν το βράσεις, όπως λέει ο Τιμ, ο ένας από τους νομικούς του έργου, δημόσιος κατήγορος στην ειδικότητα («κατάντια» ακούγεται στο έργο, να και η έννοια του συμβιβασμού μεταξύ όλων των ιδεών που συζητάει η Ρέιν), αλλάζει παντελώς σύσταση, δύο αρσενικά που μάχονται για την κατάκτηση του ίδιου θηλυκού θηράματος μοιάζουν να παίζουν όχι απλά σε αγώνα τένις, όπως ακούμε, αλλά σε κανονικό αγώνα μποξ όπου η βία είναι δεδομένη και το άθλημα δεν είναι τόσο ευγενικό (όπως το τένις). Μια γυναίκα που έχει καταναλώσει αλκοόλ δεν είναι υποχρεωμένη να υποστεί σεξουαλική πράξη παρά τη θέλησή της ενώ στη δικαιοσύνη υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά ανάλογα με την κοινωνική θέση. Το παρελθόν του θύτη δεν έρχεται στην επιφάνεια διότι δεν αφορά το τι έκανε παλιότερα ενώ το παρελθόν του θύματος που κάποτε παρακολουθούσε συνεδρίες ψυχοθεραπείας είναι πολύ σημαντικό στοιχείο για μια υπόθεση διότι αποδεικνύει τη διαταραγμένη της προσωπικότητα. Και τέλος, η παρανοϊκή ψευδαίσθηση ύπαρξης μη αντιληπτών από όλους όντων με το πνεύμα να πωλείται ακριβά, όπως ακούμε στην παράσταση.

Το έργο της Ν.Ρ. θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πολύ ενδιαφέρον debate: για το αν αξίζει να συγχωρεί κάποιος, για το πόσο σημαντική είναι η ειλικρινής μεταμέλεια, για το πόσο αναγνωρίζουμε την ανθρώπινη πλευρά που φέρει αδυναμίες και δεν είναι μηχάνημα με αυστηρά προγραμματισμένη λειτουργία, για το κατά πόσο η ενσυναίσθηση που πράγματι είναι σπουδαία αρετή εντούτοις εργαλειοποιείται στο πλαίσιο των ανθρώπινων σχέσεων.

Πρόκειται για μια πλούσια παραγωγή του Σύγχρονου Θεάτρου του Κεραμεικού, για ένα έργο πολυπρόσωπο που πια δύσκολα τολμούν οι παραγωγοί, πολύ μεγάλης διάρκειας με σκηνές κάποιες φορές μακρόσυρτες, με ρόλους υψηλών απαιτήσεων ιδίως εκείνων της Κίτ(υ) και του Εντ(ουαρντ) που υποδύονται οι ηθοποιοί Κίττυ Παϊταζόγλου και Αλέξανδρος Μαυρόπουλος αντίστοιχα. Δύο ρόλοι που αναπτύσσονται σταδιακά και από ένα σημείο και μετά γιγαντώνονται και συνιστούν το επίκεντρο του ενδιαφέροντος του έργου. Ερμηνευτικά ξεχωρίζουν ο Μαυρόπουλος ως Εντ, ο οποίος επιτυγχάνει και στιγμές χιούμορ όταν συνειδητοποιεί τη θέση του και καταγγέλλει τη λυκοφιλία του με τον Τιμ, αν και κάποιες στιγμές δεν θυμίζει τόσο απατημένο και αγανακτισμένο Άγγλο σύζυγο αλλά πιο πολύ Έλληνα εξοργισμένο άντρα, ο Παναγιώτης Γαβρέλας ως Τζέικ έπαιζε επίσης καλά, η Κίττυ Παϊταζόγλου που είχε ρόλο μεγάλης ερμηνευτικής δυναμικής άρα και μια απαιτητική αποστολή επί σκηνής και η Καλλιόπη Παναγιωτίδου που ενσάρκωσε το θύμα βιασμού που όχι μόνο δεν βρήκε ποτέ το δίκιο της αλλά ανακάλυψε ότι όσοι αποφασίζουν για το τι είναι δίκαιο και τι όχι δεν είναι πρόσωπα ιδανικά και αψεγάδιαστα.

Ατάκες μεγάλης νοηματικής συμπύκνωσης όπως εκείνη με το αβγό του οποίου μεταβάλλεται η μορφή, το «ήμουν ταραγμένη» του θύματος όπως και το «όχι αγώνας τένις αλλά μποξ» που εκφέρει έκπληκτη η ηθοποιός – πέτρα του σκανδάλου τρόπον τινά χρειάζονται, κατά τη γνώμη μου, περισσότερη έμφαση και διαφορετική απόδοση με σκοπό τη μετάδοση του αντίστοιχου μηνύματος και τη δημιουργία του επιθυμητού συναισθήματος.

Τέλος, με δεδομένο ότι η σκηνή είναι ευρύχωρη και προσφέρεται για δράση, θα μπορούσε η μία από τις δύο γωνιές όπου έχουν τοποθετηθεί παιχνίδια να αποτελέσει τον υποτιθέμενο χώρο του δικαστηρίου και όχι ας πούμε η δίκη να εκτυλίσσεται στο έμπροσθεν μέρος με τη συσκότιση της λοιπής σκηνής.

Στο σύνολό της είναι μια αξιόλογη παράσταση, καλοδουλεμένη αναμφισβήτητα, πλούσια, με ατμοσφαιρική μουσική που ερεθίζει τους θεατές, απαιτητική για τους ηθοποιούς και σαφώς για τον σκηνοθέτη, τον κ. Τάκη Τζαμαργιά, έναν γλυκύτατο καλλιτέχνη με μακρόχρονη πορεία στο θέατρο και πάμπολλες επιτυχίες όχι μόνο στο θέατρο ενηλίκων αλλά και στο θέατρο για ανήλικο κοινό, έναν ακόμη πιο ευαίσθητο χώρο.

 

Λοιποί συντελεστές:

Σκηνικά – Κοστούμια: Έλλη Εμπεδοκλή

Φωτισμοί: Γιώργος Αγιαννίτης

Μουσική: Ανδρέας Κουρέτας

Επιμέλεια Κίνησης: Αγγελική Τρομπούκη

Βοηθός Σκηνοθέτη: Αγγελική Νταλιάνη, Γιάννης Ράππας

Φωτογραφίες – Trailer: Πάτροκλος Σκαφίδας

Σχεδιασμός οπτικής ταυτότητας: Ιωάννης Κ. Τσίγκας

Social Media: Loox Media

Επικοινωνία – Προβολή στα Μ.Μ.Ε.: Ανζελίκα Καψαμπέλη

Βοηθός Παραγωγής: Μαρία Φιλοπούλου

Διεύθυνση Παραγωγής: Μαρία Αναματερού

Παραγωγή: Νέο Σύγχρονο Θέατρο

TRAILER: https://www.youtube.com/watch?v=EM6Pqx9I2EQ