ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: ΤΟ ΧΕΛΙΔΟΝΙ

 

το χελιδόνι

του Γκιλιέμ Κλούα

σε μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ

Θέατρο «ΕΛΕΡ»

Φρυνίχου 10, Πλάκα

 

Σκηνοθεσία: Γιάννης Αναστασάκης

Β. Σκηνοθέτη: Μαρία Κουρή

 

Ερμηνεύουν οι καλλιτέχνες:

Μαρία Τσιμά και Κυριάκος Μαρκάτος

 

Αναλύει η Μαρίνα Αποστόλου την παράσταση της Τρίτης 21 Απριλίου 2026 (στις 9.00 μ.μ.)

 

«Αν σταματήσουμε να λέμε σ’ αγαπώ, η αγάπη παγώνει και στο τέλος πεθαίνει…»

   ΕΝΑ ΧΕΛΙΔΟΝΙ ΦΕΡΝΕΙ ΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ ΣΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΘΗΝΑ

 

«Αποδέξου, αγάπα, γίνε άνθρωπος» θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι η βασική ιδέα του σπουδαίου αυτού έργου που ανεβαίνει τα Δευτερότριτα στο κουκλίστικο θέατρο ΕΛΕΡ της γειτονιάς της Πλάκας. Γραμμένο πριν δέκα χρόνια από τον Καταλανό Γκιλιέμ Κλούα συζητάει την αρετή της αγάπης ως την υπέρτατη ανθρώπινη αξία και προτάσσει την αποδοχή ως τον μοναδικό δρόμο για την ευτυχία των ανθρώπων. Η ισπανική θεατρική γραφή χαρακτηρίζεται από τον ανθρωποκεντρισμό της, την τρυφερότητα με την οποία μιλάει για τον πόνο των ανθρώπων, για το νεκρό παιδί, για την απώλεια γενικότερα και για τις συνέπειες αν όχι της απόρριψης ευθέως αλλά σίγουρα της μη ξεκάθαρης αποδοχής του Άλλου και του διαφορετικού. Φυσικά, στο μικροσκόπιό της βρίσκεται σταθερά η οικογένεια, ειδικότερα το πρόσωπο της μητέρας σε σχέση πάντα με τα παιδιά της. Και το μαγικό είναι ότι η ισπανική θεατρική γραφή δεν φωνάζει, ούτε κατηγορεί ούτε απαιτεί ούτε επαιτεί το ενδιαφέρον του ανθρώπου για το όμορφο, το σωστό αν θέλετε, το ανθρώπινο, το δικαιωματικό. Το υπέροχο είναι ότι διεισδύει στην ανθρώπινη ψυχή, αυτή που πονά, που έχει πληγωθεί, που πάσχει από το τραύμα, που αγωνίζεται να μην πεθάνει, που έχει ανάγκη από ένα άγγιγμα, την ψυχή που θέλει να ησυχάσει και αυτό θα γίνει μόνο αν βρεθεί δίπλα της το κατάλληλο πρόσωπο που θα την αφυπνίσει αλλά και θα την γιατρέψει.

12 Ιουνίου 2016: Μία από τις μαζικότερες δολοφονίες στην ιστορία των ΗΠΑ συγκλονίζει τη χώρα και ολόκληρο τον πλανήτη. Είναι Σάββατο βράδυ προς ξημερώματα Κυριακής και δεκάδες νεαρά άτομα βρίσκονται στο gay κλαμπ Pulse στο Ορλάντο της Φλόριντα και διασκεδάζουν λίγες μόλις ημέρες από τη διοργάνωση του αντίστοιχου Pride. Χορός, ποτό, γέλια, φωτογραφίες. Τίποτα δεν προμηνύει το κακό. Λίγο μετά τις δύο τα ξημερώματα όμως όλα αλλάζουν. Ο Ομάρ Ματίν, κρατώντας ένα αυτόματο όπλο και ένα περίστροφο εισβάλει στο κλαμπ και πυροβολεί αδιακρίτως. Ο Ομάρ Ματίν ήταν επίσης ομοφυλόφιλος, παντρεμένος ταυτόχρονα με γυναίκα, πατέρας και θαμώνας του συγκεκριμένου μαγαζιού.

Με αφορμή το παραπάνω φρικιαστικό συμβάν ομοφοβίας, ρατσισμού και ακραίου μισανθρωπισμού και κυρίως συμπλεγματισμού που κόστισε τη ζωή σε πενήντα ανθρώπους αφήνοντας επίσης άλλους με προβλήματα υγείας λόγω των τραυματισμών τους, ο Κλούα γράφει Το χελιδόνι, εμπνεόμενος από το πουλί – σύμβολο φορέα της άνοιξης και της ελπίδας, για να μιλήσει για την αγάπη, την αγάπη που πρέπει να εκφράζουμε κάθε μέρα σε όσους αγαπάμε στ’ αλήθεια, σε όσους δεν ξέρουμε αν θα τους έχουμε και αύριο κοντά μας, στα παιδιά, τους συντρόφους μας, σε όσους για εμάς είναι σημαντικοί και δεν μπορούμε παρά να τους τους δεχόμαστε έτσι όπως είναι για αυτό που είναι. Ένα πτηνό ακόμη που αποδημεί τον χειμώνα μα επιστρέφει όταν ζεστάνει ο καιρός για να κάνει πάντα αισθητή την όμορφη παρουσία και ζωντανή ύπαρξή του.

Ο Ραμόν, ο αντρικός χαρακτήρας του έργου, που υποδύεται με απίστευτη φυσικότητα, απλότητα και αμεσότητα ο ηθοποιός Κυριάκος Μαρκάτος, είναι το «χελιδόνι» του έργου. Τόσο γιατί έφυγε κάποτε από τη ζωή του συντρόφου του του Ντάνι αλλά ξαναγύρισε οριστικά για να μείνει και να φτάσει μαζί του ως το τέλος όσο και γιατί ήρθε να φέρει την ελπίδα στη ζωή της Αμέλια που δεν τον γνωρίζει προσωπικά όμως είναι ο πιο κοντινός άνθρωπος που τελικά έχει! Για την πλησιάσει, αναγκάζεται να της πει ψέματα, να σκηνοθετήσει ένα μάθημα φωνητικής μαζί της στο σπίτι της, να «θάψει» τη μητέρα του και της κανονίσει μέχρι και μνημόσυνο! Οι αποκαλύψεις θα είναι καταιγιστικές, σοκαριστικές σχεδόν ενώ οι δύο άνθρωποι μέχρι να συμφιλιωθούν θα κοντραριστούν ξανά και ξανά μέσα από έναν έντονο διαξιφισμό. Στον ρόλο της Αμέλια, η υπέροχη Μαρία Τσιμά, με μεγάλη εμπειρία στον χώρο της υποκριτικής, κυρίως του θεάτρου. Ερμηνεύει τη μητέρα που αποδίδει τα κακά γεγονότα στην τύχη, που ξέρει αλλά δεν παραδέχεται, που ποτέ της δεν μίλησε «για αυτά», που βγάζει τη μεζούρα για να συγκρίνει τη δική της αγάπη για τον Ντάνι σε σχέση με εκείνη του Ραμόν. Δένει, κατά τη γνώμη μου, πολύ όμορφα με τον συμπρωταγωνιστή της, και μαζί μέσα από μια μοναδική θεατρική χημεία, οι δυο τους στέλνουν τα τόσο γλυκά μηνύματα του Κλούα.

Κατά τη διάρκεια της παράστασης, της οποίας τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Γιάννης Αναστασάκης ο οποίος από την υπεύθυνη θέση του προσεγγίζει πολύ εύστοχα το κείμενο του Ισπανού συγγραφέα και φαίνεται πόσο έχει καταπιαστεί με τις λεπτομέρειες συνολικά (κειμενικές και σκηνικές), συναντάμε υπέροχες τιράντες και από τους δύο ηθοποιούς που γίνονται όχι απλά θεατρική απόλαυση αλλά σωστό θεατρικό βίωμα. Μου άρεσε επίσης η σκηνή με τις φωτογραφίες όπου ο Ραμόν καλείται να ταρακουνήσει την Αμέλια ακριβώς για την παγιωμένη, ατσαλάκωτη εικόνα που θέλει να διατηρεί για τον Ντάνι.

Τα σκηνικά τα βρήκα επιμελώς επιλεγμένα, το ίδιο και τα ενδύματα, ιδίως της Αμέλια. Όλα μας έφεραν στο σαλόνι της και χώρο εργασία της, εκεί που ήρθε η στιγμή να ειπωθεί πια η απόλυτη αλήθεια αλλά και η Αμέλια να πάψει να είναι μόνη της.

Πολυάριθμα τα θέματα που θίγονται στο έργο: Ποιος μας αγαπάει πιο πολύ; Η μητέρα μας ή ο σύντροφός μας; Ποιος πονάει αιώνια; Ποιουνού το τραύμα δεν θα επουλωθεί ποτέ; Θα είχαμε λιγότερες πληγές ίσως να μετράμε αν μπορούσαμε να είμαστε ο εαυτός μας και να μιλάμε ανοιχτά για μας χωρίς να έχουμε ανάγκη τους ειδικούς χώρους έκφρασης και διασκέδασης; Η αγάπη υπολογίζεται με τα χρόνια και τη διάρκεια ή με την ειλικρίνεια και την ποιότητα; Πώς συντηρείται και διαιωνίζεται το μίσος και από ποιους; Και τόσες άλλες επιμέρους ιδέες: μονογονεϊκές οικογένειες, πολύτεκνες οικογένειες, αντρικά πρότυπα, η αξία της μουσικής και ο ρόλος της στη ζωή του ανθρώπου, Δύση και Ανατολή, θρησκεία και πίστη, οίκτος στον γονιό που έχασε το παιδί του, μέσα ενημέρωσης, ανεργία.

 

Μην το χάσετε! Θα προκύψετε καλύτεροι άνθρωποι μετά τη θέασή του.

 

Λοιποί συντελεστές:

Σκηνικά – Κοστούμια: Αλέγια Παπαγεωργίου

Μουσική: Αντώνης Παπανικολάτος

Σχεδιασμός φωτισμών: Βασίλης Παπακωνσταντίνου – Εβίνα Βασιλακοπούλου

Graphic Designer: Όλγα Κουτρουμάνου

Φωτογραφίες: Θεόφιλος Τσιμάς

Τρέιλερ: Χρήστος Συμεωνίδης

Βοηθός σκηνογράφου: Δανάη Αλιφραγκή

Παραγωγή: MEMENTO MORRI ΑΜΚΕ

Οργάνωση παραγωγής: Μαρία Κουρή

Επικοινωνία – Δημόσιες σχέσεις: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου | Art Ensemble

Τους στίχους του τραγουδιού «Το χελιδόνι» έγραψε η Μαρία Τσιμά