ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: ΕΚΤΡΟΦΕΙΟ ΤΕΡΑΤΩΝ

 

ΕΚΤΡΟΦΕΙΟ ΤΕΡΑΤΩΝ

του ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ

ΘΕΑΤΡΟ «Μικρός Κεραμεικός»

Ευμολπιδών 13, Κεραμεικός

 

Σκηνοθεσία - Φωτισμοί: ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ

 

Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Αθηνά Ασημάκη στον ρόλο της Ξένιας και ο Γιάννης Παπαδογιάννης σε πολλαπλή διανομή

 

Αναλύει η Μαρίνα Αποστόλου την παράσταση της Παρασκευής 2 Ιανουαρίου 2026, στις 21.15

 

Η ζωή είναι μια απελπιστικά αφηρημένη έννοια… -Η καριέρα είναι μια ισορροπία πάνω στην άβυσσο… -Συνεπώς, είμαστε ακροβάτες… -Και χωρίς προστατευτικό δίχτυ…

 

Θα ξεκινήσω από το κείμενο διότι το ίδιο το θεατρικό έργο αποτελεί τη βάση και την αφετηρία των πραγμάτων, από κει εκκινεί η παράσταση σαν συνολική δημιουργία και καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Έχουμε να κάνουμε με ένα υπέροχο, πραγματικά σπουδαίο έργο του Δημήτρη Παπάζογλου που δικαίως μας κάνει να πιστεύουμε πως είμαστε περήφανοι για το σύγχρονο ελληνικό θέατρο. Φιλοσοφικός και ποιητικός ο λόγος του μαζί.

Ήδη από τον τίτλο που δίνει το στίγμα, προϊδεαζόμαστε ως θεατές πως το έργο θα μας μιλήσει για τέρατα, για άσχημα δηλαδή και τρομακτικά πλάσματα που αλληλοκαταβροχθίζονται σε μια προσπάθεια να επικρατήσουν και να επιτύχουν τον σκοπό τους. Τα όντα όμως αυτά δεν είναι sui generis, αυθύπαρκτα δηλαδή, αλλά γεννιούνται και ανδρώνονται σε συγκεκριμένο περιβάλλον με απάνθρωπα χαρακτηριστικά χωρίς έλεος και χωρίς δυνατότητα διαφυγής και σωτηρίας με την αυτοκαταστροφή να συνιστά το αναπόδραστο τέλος για όλους ανεξαιρέτως.

Η Ξένια, μια νέα γυναίκα και υπάλληλος στην τράπεζα «ΕΛΠΙΣ» (φανερή η ειρωνεία), φιλοδοξεί να ανέλθει ιεραρχικά αναλαμβάνοντας και καταλαμβάνοντας τη θέση που χήρεψε ξαφνικά από την εξαφανισμένη υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες προκάτοχό της. Στη συνέντευξη που δίνει μη έχοντας δικαίωμα ούτε για μια γουλιά νερό πείθει απόλυτα πως την δικαιούται: δουλεύει 12 ώρες/μέρα με διάλειμμα ενός μόνο τετάρτου, δεν έχει προσωπική ζωή παρά μόνο άρρωστες διαδικτυακές – τηλεφωνικές επαφές και περιστασιακούς εραστές επί πληρωμή, είναι υγιέστατη γεγονός που αποδεικνύεται από τις ιατρικές εξετάσεις που προσκομίζει, δεν επιθυμεί να παντρευτεί, είναι τέλεια πελάτισσα της τράπεζας με δύο δάνεια και τέσσερις (!) κάρτες ενώ ο πατέρας της, που πλέον είναι ανήμπορος, υπήρξε διευθυντής σε κατάστημα της ίδιας τράπεζας, ένα ιδανικό πρότυπο για εκείνη καθώς επί των ημερών του είχε αποσοβήσει ένοπλη ληστεία.

Η ανέλιξή της δεν οφείλεται μόνο στη συγκυρία (θέση που άδειασε) και στο βιογραφικό της ούτε στην αυταπάρνηση που ήδη επιδεικνύει η νεαρή γυναίκα. Ο Γενικός Διευθυντής, που είναι εραστής της, έχει φροντίσει για την προώθησή της και από κει ξεδιπλώνεται το κουβάρι όλης της υπόθεσης. Οι χαρακτήρες του Παπάζογλου, παγιδευμένοι σε έναν λαβύρινθο χωρίς έξοδο κινδύνου, δυστυχισμένοι, ζουν με φαντάσματα και εφιάλτες, χωρίς αγάπη και έρωτα παρά μόνο χυδαίες πρόσκαιρες υλικές απολαύσεις, μίσος, ανταγωνισμό, αριβισμό, απανθρωπιά. Είναι όλοι τους αναλώσιμοι, εφήμεροι, φθαρτοί.

Στο μεταξύ, η κοινωνία φλέγεται ασταμάτητα. Διαδηλώσεις, πορείες, κοινωνική αναταραχή μεγάλης διάρκειας εκφράζουν τη δυσαρέσκεια του κόσμου και την ανάγκη του για ανατροπή της σαθρής κατάστασης. Πιστεύω ότι δεν υπήρξε θεατής από το κοινό που να μην έφερε στο νου του την οικονομική κρίση που διήλθε η χώρα μας (απολύσεις, ανεργία, εξαθλίωση, κατανάλωση φαγητού από τους κάδους, απώλεια της αξιοπρέπειας και της όποιας ψυχικής ισορροπίας) και την τραγωδία της «Marfin» με τον φρικτό θάνατο της εγκύου γυναίκας που εγκλωβίστηκε και κάηκε ζωντανή.

Παράνομες ερωτικές σχέσεις, βία σωματική και λεκτική, αδηφαγία, εκβιασμοί, θεοποίηση του χρήματος, δίψα για εκδίκηση, πρόχειρη ζωή (π.χ. φαγητό απέξω) και στο τέλος απόγνωση. Μου άρεσε πολύ που το έργο δεν είχε ακριβώς γραμμική πορεία αλλά ξεκινούσε από το τέλος με την Ξένια να νοσηλεύεται στο ψυχιατρείο. Σε ένα μέρος που δεν υπάρχουν καθρέπτες…

Είναι επίσης πολλά τα ερωτήματα που γεννιούνται στο μυαλό όσων παρακολουθούν: αλήθεια, ο απολυμένος υπάλληλος που ζητά την επαναφορά του στην τράπεζα, θα φερόταν έτσι αν δεν είχε χάσει τη θέση του; Θα νοιαζόταν για την αδικία και τον παραλογισμό αν αντί γι’ αυτόν ένας άλλος είχε βρεθεί στον δρόμο;

Πολλές και οι επιμέρους ιδέες: το ζήτημα της μνήμης που απασχολεί διαχρονικά τους δραματουργούς (βίντεο παράστασης – Ρένια Λουϊζίδου ως μητέρα), η διαχείριση της ήττας, οι καλλιτέχνες που στα μάτια των πραγματιστών τεχνοκρατών φαίνονται αιθεροβάμονες σχεδόν αστείοι, ο καθηλωτικός φόβος, η ματαιοδοξία (γάμοι συμφέροντος, καταξίωση με την αγορά ενός ακριβού αυτοκινήτου) ακόμα και η ανυπαρξία των συνδικαλιστών που έστω κι αν υφίστανται είναι αδύνατο να υψώσουν το ανάστημά τους στον ιδιώτη κεφαλαιούχο και τις αποφάσεις του.

Συγχαρητήρια αξίζουν και στους δύο καλλιτέχνες: τον Γιάννη Παπαδογιάννη που επιμελήθηκε τη σκηνοθεσία (κάποιες σκηνές ήταν πολύ επιτυχημένες όπως ο βιασμός της Ξένιας), δούλεψε τους πολύ ωραίους φωτισμούς αλλά και υποδύθηκε όλους τους αντρικούς ρόλους του έργου (νοσοκόμος/στέλεχος που παίρνει τη συνέντευξη/γενικός δ/ντης/φύλακας/συνάδελφος) με τον ίδιο ζήλο. Ξεχώρισε ιδιαίτερα ως φύλακας με την ομολογία του πως δεν φοβάται το σκοτάδι του βορρά όπου ήθελε να μεταβεί με τα χρήματα που εκβιαστικά θα έπαιρνε από την Ξένια καθότι έτσι κι αλλιώς όλη του η ζωή ήταν στο σκοτάδι, στο κενό, στην ερημιά και στο τίποτα. Ένας άνθρωπος εθισμένος στο σκοτάδι, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Μου άρεσε επίσης και η σκηνή με τη σακούλα των σκουπιδιών με τον άστεγο. Την Αθηνά Ασημάκη που έδωσε σάρκα και οστά σε μια κοπέλα που τελικά δεν είναι τόσο σκληρή όσο επιδιώκει πεισματικά να είναι. Η ανάμνηση του πιανίστα, της παλιάς της αλλά ακόμα ζωντανής αγάπης, η μόνιμη ταραχή της στη διάδρασή της με όλα τα πρόσωπα, η αντίδρασή της στον έγγαμο εραστή της, το ότι υποχωρεί στον εκβιασμό του φύλακα, όλα αυτά αποδεικνύουν ότι ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος για να είναι κτήνος.

Αξίζει να αφιερώσει κανείς χρόνο και ενέργεια σε μικρές παραστάσεις (μικρές με την έννοια του μη πολυδιαφημισμένου) τέτοιου τύπου διότι οι καλλιτέχνες τους διαθέτουν κέφι και μεράκι, προσπαθούν πολύ, τα μέσα τους δεν είναι πλούσια εμφανώς ενώ αναδεικνύουν τα σύγχρονα ελληνικά δραματικά κείμενα που χωρίς αμφιβολία αποτελούν τη θεατρική μας κληρονομιά και προίκα.

 

ΒΙΝΤΕΟ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ: https://www.youtube.com/watch?v=ggfY6WWC2eg